‘Rijken’ of ‘welgestelden’ die niet zo vrijgevig zijn, hebben vaak een afkeer van armoedzaaiers, en meestal ook van linkse intellectuelen. Dat is logisch. Onze maatschappij organiseert competities tussen ongelijken en deelt daarna de prijzen uit. De armoede ‘daagt de rijkdom uit’ en stelt die meritocratie in vraag. De rijke voelt armoede aan als een bedreiging van zijn positie. In geval van oproer of diefstal is die dreiging ook zeer reëel. Daarom zoeken rijken liefst elkaars gezelschap op. Dat leidt tot het matteüseffect en tot het daarvan afgeleide geografisch matteüseffect (denk aan de mooie villawijken in het Zoute). Rijken en welgestelden hebben er werkelijk alles voor over om niet te moeten leven tussen armoedzaaiers, en al zeker niet als die armoedzaaiers zeer herkenbaar zijn vanwege hun verschillend uiterlijk.
De ruk naar
rechts die we in onze maatschappij waarnemen, heeft vooral te maken met de
angst dat vrijgevigheid armoede aantrekt, en dat we in het Avondland overspoeld
zouden kunnen worden door armoede, zeker als onze economie zo blijft slabakken.
Ter geruststelling: dat gebeurt eigenlijk nu al, met zichtbare gevolgen in onze steden. Die angst is dus niet
onterecht maar ze leidt momenteel tot verlamming. Die verlamming wordt
veroorzaakt door het verziekte maatschappelijk debat.
Zowel bij de
opiniemakers als bij de academici zijn er linkse en rechtse bubbels ontstaan
die elkaar bekampen. Aan de rechterzijde beginnen groepjes wetenschappers zich
opnieuw vragen te stellen waarvan we dachten dat ze allang beantwoord waren. Is
intelligentie of bekwaamheid direct gelinkt aan ras of etnie? Is er ook een
correlatie met culturele achterstand en/of godsdienstige aanhorigheid? Je zou denken dat het dan aan links is om het correcte verband met de harde sociaaleconomische werkelijkheid te leggen, maar neen hoor: voor de linkse
groep mogen de vragen zelfs niet gesteld worden. Dat komt omdat de linkse elite inmiddels vasthangt in haar eigen meritocratie. Het Golem effect bestaat natuurlijk ook wel, maar aan de linkerzijde blijven de meesten in het racisme discours hangen.
De rechtse groep verwijt de linkse dat de zaak zelfs niet onderzocht mag worden
en breekt een lans voor de academische vrijheid. Of die vrijheid op een integere wijze gebruikt wordt, blijft een grote vraag.
Het werpt een
schaduw over de sociale wetenschappen. Maar misschien moeten we het
gepolariseerd debat zelf beschouwen als een maatschappelijk zoeken naar waarheid. De controverse zelf is dan de bron van waarheid. De
sereniteit is wel heel ver weg. Op lange termijn zal het waarschijnlijk leiden
tot een catharsis in de humane wetenschappen.
Ik verwijs naar
mijn blogs De afkeer van ongemakkelijke waarheden en naar Armoede, oorzaak van alle problemen.
(*)
Academische Stichting Leuven, Karakter 90, “Van armoede-angst tot armenhaat”,
Ides Nicaise
Foto: Sint Thomas
van Villanova, patroon van de collectanten, bron The Augustinians
Geen opmerkingen:
Een reactie posten