Niet wegkijken

Je kan dan al een overtuigde gedoopte zijn en misschien in grote sereniteit je veertigdagentijd beleefd hebben. Op het einde van die tijd kan je toch nog in grote verwarring raken over wat goed en rechtlijnig handelen precies inhoudt. "Je laten leiden door de geest" lijkt een wat vage beschrijving. De vraag naar juist moreel handelen stelt zich vaak in een context van grote ambiguïteit. Voor eventuele fouten kan je steeds vergeving van God en soms mededogen van medemensen krijgen. Maar je moet het verdienen door intellectueel integer te blijven en niet weg te kijken van de waarheid. Wie niet wegkijkt van de waarheid, mag tot de rechtvaardigen gerekend worden.

Het gebeurde bij Monseigneur Oscar Romero, naar wie mijn woonplaats in Luxemburg genoemd was (rue Oscar Romero te Berchem). Hij kwam uit de hogere kringen van San Salvador en ging in het buitenland studeren. Daardoor kwam hij enigszins wereldvreemd terug in eigen land en wist hij ook niet goed wat er allemaal op straat gebeurde. Er werden geregeld mensen neergeschoten. Boze tongen beweerden dat Salvadoraanse militairen daarbij betrokken waren, maar zijn omgeving klasseerde die gevallen als bestrijding van ‘communistische agitatie’.

Maar Oscar Romero zocht de waarheid. Toen een vriend neergeschoten werd door soldaten, keek hij niet weg. Hij besefte dat hier van agitatie geen sprake kon zijn. De ambiguïteit liep hier voor hem ten einde. Het moet wel gezegd dat een houding van lafheid wellicht veiliger was geweest voor Oscar Romero. Maar een christelijk geloof vergt, zeker in combinatie met een bisschoppelijke functie, offervaardigheid en consequent handelen. Oscar Romero verkoos moed boven lafheid. Hij verkoos rechtlijnig handelen boven struisvogelpolitiek. Hij riep de soldaten van zijn land op niet meer te gehoorzamen aan bevelen die niet klopten met God en gebod. Hij moest het met de dood bekopen.

Niet wegkijken en rechtlijnig handelen zijn essentiële componenten van een rechtvaardig leven. Slechts weinigen moeten daar zo’n hoge prijs voor betalen als Oscar Romero. Als je onrecht aanklaagt, krijg je vaak te horen dat je ander onrecht niet vermeld hebt. Laat je niet chanteren, want wellicht ben je ook voor dat ander onrecht gevoeliger dan je criticasters. Een christelijk leven dat wegkijkt van de werkelijkheid en niet rechtlijnig handelt is een scherts. Toch kunnen dilemma’s zich aanbieden in zeer dubbelzinnige situaties. Oscar Romero moet zich daarvan bewust geweest zijn.

Ik verwijs ook naar mijn trilogie van de goedheid.

Afbeelding: De Annunciatie, Boodschapkapel Heilig Hart Heverlee