Het moest er ooit van komen. Voor het eerst in mijn leven heb ik een encycliek gelezen. Drie dingen zijn mij daarbij opgevallen.
Ten eerste, de
prachtige vergelijking die paus Leo XIV maakt tussen het verhaal van de Toren
van Babel en het verhaal van Nehemia. Beiden zijn verhalen uit het Oude
Testament. Met de Toren van Babel wil de mensheid een gebouw oprichten dat tot in
de hemel reikt. Maar de menselijke hybris tegenover God leidt ertoe dat ieder
zijn eigen taal spreekt. Het is geen teamwork; iedere mens zorgt voor zichzelf zoals
in onze meritocratie gebruikelijk is. Het bouwwerk is gedoemd te
mislukken. Daartegenover staat het verhaal van Nehemia. Hij is de Joodse raadgever
van de Perzische koning Artaxerxes en laat ondanks veel tegenwerking de
stadsmuren van Jeruzalem heropbouwen. Het is een prachtig verhaal van projectleiderschap
en ploeggeest. Merkwaardig is dat Nehemia's verhaal vooral een lange gedetailleerde
opsomming is van alle mensen die aan het project hebben bijgedragen. Je voelt
dat dat een hoofdbekommernis is van de schrijver, wellicht Nehemia zelf: ere
wie ere toekomt. De twee verhalen zijn markante metaforen voor de dilemma’s
waar technische projectleiders in informatietechnologie mee te maken krijgen. Dit
is bijzonder inspirerend voor mijn dagelijks werk.
Ten tweede was er
de verwachte inpassing in de levende traditie
van Rerum Novarum, de
encycliek van voorganger paus Leo XIII over de sociale leer van de kerk. Magnifica
Humanitas is geen geïsoleerd document over artificiële intelligentie. Het gaat
ruimer ook over digitalisatie en het gebruik van technologische hulpmiddelen.
Worden ze gebruikt ter exploitatie van de medemens of voor het algemeen welzijn?
Het antwoord maakt integraal deel uit van de sociale leer van de kerk. We
moeten het onrecht benoemen. De tekst zet zich uitdrukkelijk af tegen
het postmodernisme, de hedendaagse niet-aflatende verneinung
van goedheid, waarheid en schoonheid. Magnifica humanitas kiest resoluut voor
een positief mensbeeld.
Tenslotte viel me
op met welke grondigheid en zorg dit document geschreven werd. Vele
zelfstandige naamwoorden werden ingekleurd met gepaste bijvoeglijke naamwoorden.
Zo is er het bijvoeglijk naamwoord magnificus – magnifiek of prachtig. Het
betekent niet hetzelfde als magnus – groot. Magnificus is wat groot gemaakt
werd, en voor de Kerk betekent dat grootgemaakt door God: prachtig dus. Het
woord verwijst ook naar het Magnificat, een Maria gebed dat de laatste jaren een
bijzondere spirituele betekenis gekregen heeft binnen de Kerk, dankzij een
herwaardering van de mariale devotie.
Ik verwijs ook
naar mijn blog Kerk in opbouw van 2013, waarin ik de wens uitdruk dat de
Sagrada Familia geen Toren van Babel mag worden, zeer passend in deze context.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten