Het gaat allang niet meer over opinies

Onlangs maakten we ons zorgen over de polarisering in de pers en in de sociale media, omdat er bij de opinievorming zo weinig naar waarheid gezocht werd. De steriele loopgravenoorlog die we nu hebben tussen links en rechts wordt vooral aangedreven door profileringsdrang en de afkeer van ongemakkelijke waarheden. Maar ook het woord opinievorming blijkt niet helemaal van toepassing te zijn.

Het gaat immers allang niet meer over opinies, maar over tribale buikgevoelens. Mijn rechtse vrienden beweren de volgende “persoonlijke meningen” te hebben, maar bij verdere analyse gaat het eerder om voorgekookte standpunten die een soort eenheidsworst vormen binnen de loopgraaf van rechts, resp. links. 1) Onze veiligheid is belangrijker dan die van de immigranten. 2) De Palestijnen hebben hun lot verdiend. 3) Jagen op dieren is OK. 4) De klimaatverandering is een hoax. 5) Kernenergie is goed en windmolens zijn slecht. 6) Oldtimers zijn leuk. 7) Vegetariërs hebben geen smaak. 8) Vaccinatiecampagnes zijn betuttelend. 9) De vakbond is er voor het profitariaat. (In punt 6 kan ik me nog terugvinden.)

Mijn linkse vrienden beweren net het omgekeerde. U ziet dat vele van deze standpunten ogenschijnlijk weinig of niets met elkaar te maken hebben. En toch hebben links en rechts een eigen set van opinies in al deze domeinen. (Er is natuurlijk wel een onderliggend verband, namelijk wiens belangen je prioritair ter harte neemt: die van de sterkeren of die van de zwakkeren.) Wat we dus in de sociale media lezen, zijn vaak niet de individuele opinies van de personen die ze uitdragen, maar wel de tribale buikgevoelens die zij hebben als zij zich tot het linkse of het rechtse collectief bekennen.

Wat heeft het dan eigenlijk nog voor zin om voor vrijheid van meningsuiting op te komen? Wat er in werkelijkheid gebeurt, is dat links en rechts elkaar de neergang van het Avondland verwijten. En dat terwijl die neergang alleen om te keren is door gezamenlijk te werken aan een heropbouw van onze welvaart. Wederzijdse verwijten vanuit gebetonneerde standpunten hinderen ons in de nuance en in de samenwerking. In steeds meer landen kunnen de regeringen niet meer standhouden. Ik verwijs ook naar mijn blog The Re-emergence of the West. 

Foto: Dubai 2025 ©Patricia Deneffe