De Zwijger

Ode aan het verenigingsleven

2012-02-07T21:49:00.000+01:00

In een tijd waarin graaizucht en wanhoop de toon zetten, is er altijd een licht in de duisternis. Wie meent dat geld en gewin de enige drijfveren van de mens zijn, moet eens kijken naar ons rijk verenigingsleven. Iedere dag zetten duizenden vrijwilligers zich in voor hun vereniging. Het kan gaan over sport, cultuur, ziekenzorg, milieu, liefdadigheid, vorming, enzoverder.

Verenigingen hebben een extreem positieve impact op de samenleving. Ze brengen mensen bij elkaar die mekaar anders nooit zouden kennen. Mensen van verschillende beroepsgroepen, sociale klassen en leeftijden. Het verenigingsleven is ook zeer vormend. Men leert er van mekaar en men leert leiding geven op een onschadelijke manier. Op die manier levert het verenigingsleven een wezenlijke bijdrage aan de privé nijverheid. De gratis arbeid van de verenigingen heeft een grote impact op ons welzijn.

Het is niet zo dat alles perfect loopt. De allochtonen vinden nog te moeilijk de weg naar ons rijk Vlaams verenigingsleven. Een ander probleem is dat beroepsactieve jongeren ondervertegenwoordigd zijn tegenover energieke senioren, vooral in de culturele organisaties. De rat race van het beroep eist een hoge tol. De meerderheid verliest de race. Jongeren vergeten dat verenigingen belangrijke informatienetwerken zijn. Ze bieden ook een alternatieve bron van erkenning en voldoening.

Verenigingen versterken het lokale weefsel. Maar ze hoeven niet langer uitsluitend lokaal te opereren. Ze hebben de voordelen van Internet 1.0 en 2.0 volop kunnen uitbaten. Misschien verdienen ze wat meer plaats in ons medium televisie. Er ontstaan nu meer en meer virtuele organisaties en netwerken die op een of andere wijze ijveren voor een betere wereld. Laten we onze verenigingen eren. Ze zijn het zout der aarde.

Zie ook mijn verenigingen (en sluit u aan).

Grand Hornu: geschiedenis of model voor de toekomst?

2012-02-02T21:54:00.001+01:00

De mijnsite Grand-Hornu werd ontworpen volgens een totaalconcept over leven en werken. De mijnwerkers leefden er samen op wandelafstand van de mijn. De site bood alle dagelijkse functies: scholen, medische verzorging, winkels aan iedereen die er werkte. Voor veel mensen vandaag een horrorverhaal uit het verleden. Maar laten we even abstractie maken van de armoede die er ongetwijfeld heerste.

Misschien is het concept van Grand-Hornu lang niet zo gek. Want het vertrekt van een verstandige ruimtelijke ordening. Leven en werken horen bij elkaar, niet apart. Onze huidige ruimtelijke ordening is gebaseerd op het waanidee dat leven en werken gescheiden moeten worden. We willen in het weekend vooral geen collega's ontmoeten, alsof dat ons leven zou verbeteren. Maar wat sommige mensen elke morgen doen om op het werk te geraken, grenst werkelijk aan een horrorverhaal.

Vandaag betalen we een zeer hoge tol voor de ruimtelijke ordening die in de jaren '70 bedacht werd. Men heeft aan de randen van de steden allerlei industriële zones ingeplant waar overdag gewerkt wordt en die 's avonds verlaten zijn. Omgekeerd zijn de woonzones overdag verlaten. De her en der gevestigde industriezones palmen veel ruimte in en ze zijn volkomen onbereikbaar met de trein. Ze zijn ook moeilijk bereikbaar met de wagen omdat steeds dezelfde knooppunten overbelast zijn met autoverkeer.

Natuurlijk heeft het zin dat vervuilende industrie gescheiden wordt van woongebied. Maar bij ons in Leuven zijn 95% van de gevestigde bedrijven volkomen dienst-georiënteerd, en helemaal niet vervuilend. Ze kunnen perfect in woongebied ingeplant worden. Thuiswerk afgewisseld met kantoorwerk is ook zeer productief.

Het woon-werkverkeer zet een grote domper op onze welvaart en ons welzijn. Verder veroorzaakt het een enorme, nutteloze pollutie. Tenslotte kost het dubbel onderhoud aan wegen en infrastructuur. Laat ons werken en wonen terug bij elkaar brengen. Dat is gezinsvriendelijk en milieuvriendelijk.

Braunschweig

2012-01-25T22:40:00.069+01:00

Braunschweig profileert zich als de stad van het verkeer. Deze prachtige locomotief ziet u wanneer u uit de Hauptbahnhof komt. Naar verluidt werd de eerste spoorweg in Duitsland vanuit Braunschweig aangelegd. (België had wel de primeur op het Europese vasteland.)

De ganse stad ademt dit thema en iedereen werkt mee aan dit imago. De universiteit heeft een serieus instituut voor verkeerskunde dat zich bezighoudt met mobiliteitsproblemen, spoorwegkunde, enzoverder. Ik mocht hier te gast zijn bij de start van het GaLoROI project voor de introductie van Galileo satellietnavigatie in de spoorwegen. Het staat er vol Märklin-maquettes die dienen als testopstellingen (een droomjob!). Er zijn talrijke spin-off bedrijven die nieuwe technologie leveren aan de spoorwegen.

Een verstandige keuze van Braunschweig! Verkeerskunde als interdisciplinaire wetenschap wordt belangrijk in het licht van onze gigantische mobiliteitsproblemen! Bovendien is het verstandig je als regio te profileren in iets. Dan kan je daarin een kritische massa opbouwen. Maar dat houdt ook in dat je je minder profileert in andere dingen. Willen wij in onze regio niet teveel in alles goed zijn? Met als gevolg dat we onvoldoende profiel hebben?

Het principe van de goede huisvader in een technocratie

2012-01-15T16:19:00.000+01:00

Onze maatschappij worstelt meer en meer met onoplosbare vragen rond oorzaak, schuld en verantwoordelijkheid voor grote maatschappelijke problemen. Enerzijds stelt men vast dat de politiek haar greep op een aantal problemen verloren heeft. Anderzijds wordt in de pers voortdurend de schuldvraag gesteld in verband met belangrijke problemen.

Zo is er de vraag wie verantwoordelijk is voor (of schuldig aan) de huidige kapitaalcrisis? Maar ook wie verantwoordelijk is voor de Dexia-affaire? Voor onze verlaagde krediet rating bij Standard & Poors? Voor het laatste luchtvaartongeval? Voor de nakende val van de Euro? Voor de talrijke overstromingen? Voor het broeikaseffect? Enzoverder.

Amerikanen werken graag met aansprakelijkheid; Europeanen met regulering. Maar in een technocratie worden de problemen te complex - alles is met alles verweven. Daarom vindt u in het principe van de goede huisvader op Willemshome een pleidooi voor normen en waarden in onze technocratie. (Foto uit ESA Bulletin.)

Driekoningen

2012-01-09T22:44:00.013+01:00

De twaalf dagen na kerstmis zijn voorbij. Daarom nu een driekoningengedachte.

Het verhaal van de drie wijzen is prachtig. Ten eerste, voor mezelf dan, omdat het een van de oudste verhalen is over navigatie en plaatsbepaling. Ten tweede, het verhaal staat stijf van de symboliek. Iedereen komt het kind hulde brengen: de drie continenten Europa, Azië en Afrika, de drie zonen van Noach maar ook: de drie leeftijden: de derde leeftijd, de middelbare leeftijd en de jeugd. Melchior, gewoonlijk de leider van het groepje, vertegenwoordigt de derde leeftijd en hij vertegenwoordigt Europa.

Volgens deze symboliek is het natuurlijk zeer de vraag of we ook volgend jaar nog driekoningen kunnen vieren. Want Melchior krijgt het behoorlijk lastig en het is onzeker of hij volgend jaar nog hulde kan brengen aan het kind. Inderdaad, beschouwen we hem als vertegenwoordiger van Europa, dan dreigt hij volgend jaar het noorden te verliezen en in de herberg binnen te gaan. Beschouwen we hem als vertegenwoordiger van de derde leeftijd dan riskeert hij door Balthasar en Caspar uitgeput in de woestijn achtergelaten te worden. Nochtans kan het kind niet zonder Melchior.

De sclerose van onze Kerk in Europa is het gevolg van een hogere kerkleiding die meer heil blijft zien in een oubollige dogmatiek (ik noem het bijgeloof), dan in een nuchter, voeten-op-de-grond, gezond engagement. Ze zoekt de ster van Bethlehem in een ver verleden. De lokale basiskerk ziet de ster wel maar heeft geen stem, niet in de Kerk en niet daarbuiten. Hopelijk helpen Balthasar en Caspar een handje.

Ongezonde vermenging van de geschreven en de gesproken pers

2011-12-31T17:51:00.002+01:00

Het stoort me dat televisiemakers sinds meerdere jaren telkens opnieuw krantenredacteurs naar de studio's uitnodigen om hun mening te komen verkondigen in allerhande duidingsprogramma's en talkshows. En dat terwijl de meeste krantenredacteurs helemaal geen geschikt voorkomen hebben om op televisie te komen. Het omgekeerde is ook waar: in kranten kan men uitgebreid te weten komen wat televisiemakers zoal over de wereld te vertellen hebben.

Natuurlijk speelt hier een belangrijk 'ons-kent-ons' fenomeen. Bovendien wordt zowel de gesproken als de geschreven pers steeds commerciëler en dus kan je maar best zorgen dat alles snel en vlot verloopt en dat de boodschap een hapklare brok is voor het publiek. Met als gevolg dat we vandaag enkel nog flauwe afkooksels van standpunten krijgen. De pers is de bewaker van de politieke correctheid geworden en pittige, originele standpunten zijn uit den boze.

Journalisten bewieroken of beschermen mekaar. Zelfkritiek is taboe. De pers demoniseerde heelwat actoren in de nationale politiek zonder zich af te vragen welk aandeel zij zelf in de politieke crisis had. Er is wel een kritisch boek 'De Vierde Onmacht' verschenen (onder redactie van Frank Thevissen) dat echter opvallend weinig aandacht mocht genieten. Op die manier dient de pers het establishment, waartoe zij zelf behoort, ook al pretendeert zij het tegendeel.

Het nadeel is dan wel dat je niet meer uitsluitend op de vroegere vaste waarden in de 'kwaliteitsmedia' kan rekenen om je honger naar nieuwe ideeën te stillen. Best is niet alleen te kijken wat andere landen en culturen te bieden hebben maar ook het internet te raadplegen... alleen bestaan daar jammer genoeg nog geen vaste waardes of kwaliteitslabels en moet je dus je weg zoeken in een jungle van informatie. Maar misschien mag je nooit op één vaste waarde vertrouwen, vroeger niet en nu niet. Ik verwijs ook naar een vroegere blog over de vierde macht.

De Verenigde Lage Landen - les Pays Bas Unis

2011-12-18T09:48:00.000+01:00

In de december nieuwsbrief van de Orde van den Prince hielden Dirk Rochtus en Ward Kennes een warm pleidooi voor verregaande samenwerking binnen de Lage Landen, zowel politiek, cultureel als economisch. De Benelux was een eerste aanzet maar heeft nieuwe impulsen nodig.

De titel van deze blog komt niet van de beide pleitbezorgers - ik wilde met deze titel het debat verder aanwakkeren. De Verenigde Lage Landen (VLL) zouden een confederatie kunnen zijn van reeds bestaande deelstaten, zoals de auteurs suggereren. De Lage Landen worden gedefinieerd als het deltagebied van Schelde, Maas en Rijn en omvatten inderdaad zowel Nederland, België als Luxemburg. Ik beschouw 'de Lage Landen' als mijn natuurlijke biotoop en vaderland. Met de oprichting van EYE en met het Liveline project kon ik zelf enkele malen concreet getalte geven aan een Benelux samenwerking.

Natuurlijk is samenwerking met 15 miljoen Nederlanders niet altijd gemakkelijk. Maar het zijn precies de verschillen die het verschil maken om het op zijn Johan Cruyff's te zeggen. De Nederlander is koopman en zeeman. Hij is commerciëler en internationaler gericht, idealistischer, directer en meer open voor het debat. Hij is perfect complementair met de Belg. Hij biedt ons wat wij te weinig hebben in de mondiale economie.

De voordelen van samenwerking binnen de VLL zijn gigantisch. De optimale exploitatie van onze unieke ligging in de wereld, beter beheer en overleg over een enorme logistieke draaischijf in Europa. Met Brussel als natuurlijke hoofdstad en met Europese adelbrieven kunnen de VLL zich als volwaardige gesprekspartner van Frankrijk en Duitsland opstellen en deelnemen aan de G10 of de G20. De VLL zouden geen speelbal hoeven te zijn van ratingbureaus.

De auteurs van het pleidooi verwijzen ook naar de diepe breuklijnen binnen politiek België. Het krakeel heeft inderdaad onze pijngrens bereikt; dit terugvoeren op individuen is zinloos. Met een tweetalige titel in deze blog wou ik aangeven dat de franstaligen in dergelijke constructie niets te vrezen hebben, integendeel. Ten eerste zou niet elke regio in deze VLL economisch zelfbedruipend hoeven te zijn; het is de geconsolideerde staathuishouding die uiteindelijk moet kloppen. Ten tweede zou het voortbestaan van de historische deelstaten in een confederatie de reeds bestaande wederzijdse taalrechten betonneren. Ten derde zal het verdwijnen van het Vlaamse minderwaardigheidsgevoel in België paradoxaal leiden tot een gematigder politiek en betere samenwerking. Ten vierde zou Wallonië er met Luxemburg een nieuwe sterke economische bondgenoot bij-winnen. (Ik veronderstel dat ze Vlaanderen als bondgenoot graag kunnen en willen behouden.)

Of zoals de auteurs van bovenstaand artikel het stelden: zelfkennis leidt tot bescheidenheid en tot de wil om samen te werken. Misschien zien vooral Frankrijk en Duitsland dergelijke confederatie niet zitten. Durven we onze eigen weg gaan? Indien niet, dan zou "Utopia" van Thomas More een betere naam zijn voor het toekomstig paradijs van de Verenigde Lage Landen. Maar ik ben altijd goed geweest in het nastreven van utopieën. Ik verwijs ook graag naar de verloren droom van Pieter Gillis.

De bedrijfswagen van Johannes de Doper

2011-12-07T21:58:00.000+01:00

Bij het naderen van de kersttijd voelt iedereen met zijn ellebogen aan dat er iets mis loopt in onze maat-schapppij - maar wat eigenlijk? Welnu, een van de mooiste dossiers om dit ellebogengevoel te verklaren is het dossier van de bedrijfswagens. Een prachtig verhaal over hoe Jantje naar de bliksem loopt.

Een bedrijfswagen was aanvankelijk een wagen van een bedrijf. Zelfstandigen en mobiele werknemers van een bedrijf konden van een bedrijfswagen gebruik maken om hun dagelijkse beroepsopdrachten uit te voeren en hoefden niet langer hun privé-bezit op de baan te verslijten, helemaal geen slecht idee. Naderhand eigenden ook hogere kaderleden zich een bedrijfswagen toe, wat fiscaal interessant bleek te zijn.

En dan ging de bal pas goed aan het rollen: de bedrijfswagen werd een statussymbool, de automobielnijverheid wreef zich in de handen, middenkaders wilden ook een bedrijfswagen, leasemaatschappijen werden uit de grond gestampt, tankkaarten hoorden erbij, hoogmoed en jaloezie deden de rest wel....De staat zag zich genoodzaakt een voordeel in natura opnieuw te gaan belasten, en de bedrijfswagen was geen voorrecht meer maar een recht, een deel van het loon, en een trofee in de rat-race.

Het resultaat vandaag is bekend: aan pas afgestudeerden wordt verteld dat zij een bedrijfswagen moeten eisen, iedereen rijdt in het weekend gratis rond met de tankkaart van zijn werkgever, files in het weekend, sommigen gaan vrolijk rondjes rijden op de Nürburgring in Duitsland, de partners snoeven erop los, de HRM afdelingen van onze ondernemingen houden zich nu bezig met opties van nieuwe wagens die elke vier jaar vervangen moeten worden. Wie in de privénijverheid geen bedrijfswagen heeft, is een loser geworden. De bedrijfswagen is geen recht meer maar een onrecht voor wie hem niet krijgt.

We zijn misschien blij met onze bedrijfswagens maar we voelen aan dat deze kermis niet kan blijven duren. Iemand moet de rekening betalen. Opnieuw wijzelf, verwende kinderen. De soberheid waartoe wij nu opgeroepen worden, gaat echter verder dan het potentieel verliezen van een voordeel. We moeten anders gaan denken. Het moet eervoller worden, geen bedrijfswagen te hebben dan er wel een te hebben. Wie er geen heeft, mag voor mijn part eens goed opscheppen. Wat je bijdraagt, is belangrijker dan wat je krijgt. Wie zijn wagen zelf betaalt, mag fier zijn: hij is rijk en vrij. Dit is een inkeer die tot echte vrijheid leidt, iets dergelijks predikte Johannes in de woestijn.

De Jésus à Jésus - en passant par Darwin

2011-11-17T22:14:00.000+01:00

Christian de Duve is één van de zeldzame geniale geesten die voor ons land een Nobelprijs in de wacht sleepte. Dit boekje vat de zoektocht samen - de Jésus à Jésus - van de Jezus van zijn jeugd, een mythische, goddelijke figuur die een hele rist wonderen verrichtte naar de Jezus waarin hij vandaag gelooft - de mens van vlees en bloed, de gids en leidsman die ons leert wat liefde is.

De wetenschap zelf, inclusief de kosmologie, de biologie met de evolutietheorie, zuivert zijn beeld. Vooreerst doet de wetenschap hem inzien dat het oude beeld van Jezus achterhaald is. De wetenschap leert ons dat wij geëvolueerd zijn tot wat we zijn door ons 'groepsegoïsme', in feite de oorzaak van wat we in godsdienstige termen de erfzonde noemen.

Wil de menselijke soort overleven, zal zij in staat moeten zijn afstand te nemen van dit groepsegoïsme en dit kan vandaag niet langer door biologische evolutie; er moet dus dringend een culturele evolutie komen. We hebben dus gidsen en profeten nodig die ons de weg wijzen. Naast Boeddha en Confucius is Jezus zo'n gids en is hij in het westen de meest uitgelezen raadsman.

Christian de Duve past hier zeer goed in een rij van eminente geleerden en filosofen die vanuit een rationalisme tot dezelfde conclusie komen: de mens is niet bestemd voor de ondergang maar voor de liefde tot de ander. Ik denk bijvoorbeeld aan Pierre Teilhard de Chardin en Emmanuel Levinas. Ik vind dit ook terug in een boekje " De vijfde kracht" van een Leuvens professor. Het goddelijke is niet te zoeken in een verre almacht maar in een nabije medemenselijkheid.

Het psalmenoproer

2011-11-14T21:53:00.004+01:00

Deze roman van Maarten 't Hart speelt zich af in het gereformeerd Nederland van de 18de eeuw, in Maassluis bij Rotterdam, toen nog een groot vissersdorp. Het verhaal is gebaseerd op waar gebeurde feiten. Als je als Vlaming eens 'iets gans anders' wil lezen, moet je dit lezen.

Een nieuwe zingtrant van psalmen is bij de tegenstanders aanleiding genoeg voor een gewelddadige opstand. Natuurlijk is er veel meer aan de hand. De visserij gaat achteruit en het dorp is verdeeld geraakt in arm en rijk. De lokale indignado's intimideren de notabelen met bijlen en knotsen en drinken wijn uit hun schoenen. De auteur slaagt er op paradoxale wijze in de hardheid van het toenmalig bestaan te beschrijven vanuit de beleving van een rijke reder, via de liefde die deze koestert voor zijn arme onwettige zoon, die in het andere kamp zit.

De stijl doet naturalistisch aan maar is daarvoor te humoristisch. De vergelijking van de ongewenste bruid Diderica Croockewerff met een kolossale heilbot is bijzonder sappig. Het ganse boek is geschreven in een Nederlands om duimen en vingers af te likken; iedere zin bevat twee woorden uit Van Dale die je nog niet kende. Het verplaatst je naar een andere planeet die toch vertrouwd aanvoelt. Tegelijk ga je beseffen hoe hard het leven in die onbekende 18de eeuw moet geweest zijn.

Ode aan de nieuwsgierigheid

2011-11-01T16:08:00.000+01:00

Kijk door het raam. Er is veel te zien en meer dan u soms denkt.
Nieuwsgierigheid is aan herwaardering toe. Nieuwsgierigheid is een deugd. En zoals bij alle deugden bestaan er gezonde en ongezonde versies.

Een gezonde nieuwsgierigheid is een kapitale deugd voor onze jongeren, maar ze moet gestimuleerd worden door de ouderen. Door het overaanbod aan informatie is namelijk de zinvolle informatie (= de kennis) even onvindbaar geworden als dat vroeger het geval was door een gebrek aan informatie. Ik zie ook dat de meest begaafde geesten vaak de meest nieuwsgierige geesten zijn.

Een taak van ons onderwijs was vroeger om vlijtige en zorgzame jongeren te maken, daarna was het haar taak om vooral kritische jongeren te vormen. Het wordt nu tijd om nieuwsgierige jongeren te maken. Hoe doe je dat? Niet door jongeren te overspoelen met informatie, dat gebeurt vandaag vanzelf door het internet. Leerkrachten zullen meer en meer uitgedaagd worden om leergierigheid te bevorderen. Ze moeten dit doen door vooral de schoonheid van de schepping te laten zien (schepping hier in de culturele betekenis van zowel de natuurwetenschappelijke werkelijkheid als de kunstzinnige schepping). En om iets te tonen, moet je het eerst zelf zien. Daarom is ook de schoonheid aan een zekere herwaardering toe.

Welke Kerk?

2011-10-23T10:11:00.000+02:00

Met de regelmaat van de klok vindt u op deze blog iets over onze katholieke godsdienst en over de Kerk. Ik spreek niet schamper over de Kerk want zij brengt ons reeds 2000 jaar brood om van te leven. De Kerk is tegelijk zieltogend en toch gezonder dan 50 jaar geleden, tenminste volgens het Paulus principe: "Als ik zwak ben, ben ik sterk". Reden genoeg om het boek "Welke Kerk?" van Jürgen Mettepenningen, uitgave van Davidsfonds, te lezen.

Ik schreef eerder iets over een ander boek van dezelfde auteur: De Kerk bloost. In dat boek gaat het vooral over de buitenkant van de Kerk. Er moest dus een nieuw boek komen over de binnenkant van de Kerk en dat is er nu met "Welke Kerk?" inderdaad gekomen en in die zin loste het nieuw boek mijn verwachtingen wel in. Het voorwoord is van Hans Küng, een andere theoloog die met onze Kerk zeer begaan is.

Inderdaad, zoals op blz. 11 te lezen is, gefundeerde kritiek is heden een heilige plicht met het oog op het bewandelen van de weg naar authentiek kerk-zijn. Ik kan dit alleen bevestigen. Het authentiek kerk-zijn beleef ik iedere zondag in mijn parochie en in mijn gezin, maar ik zie het onvoldoende gebeuren in Rome. Ik beken dus mijn gezonde kerktorenmentaliteit en dat heeft dan ook geleid tot een andere blog over de ideale Kerk.

Ik ga ook volledig akkoord met de schrijver dat Kerk niet kan zonder geloof en geloof niet zonder Kerk. De huidige crisis is inderdaad een geloofscrisis. Maar als je vraagt "Welke Kerk?" komt voor mij meteen de vraag "Welk geloof?". De auteur bespreekt wel de plaats van de "nouvelle théologie" in onze Kerk en geeft zelfs aan wat voor hem de essentie is van een authentieke geloofsgemeenschap. Maar wat ik in een volgend boek met als titel "Welk geloof?" zou willen lezen is, wat je redelijkerwijze mag verwachten van een postmoderne gelovige en wat niet. Wat dat betreft, vind ik nog teveel bijgeloof in onze Kerk. Een tip van de sluier vindt u in dit artikel.

Ik moet dit enigszins relativeren. Er zijn vele vormen van geloof en dat is goed zo. Maar als je een bepaald geloof als voorwaarde stelt om tot de club te behoren, moet je goed weten wat je doet. Als je dus oubollige formuleringen (Nicea) verheerlijkt en tegelijk hedendaagse, sterk doorleefde, authentieke interpretaties (Schillebeeckx, Küng, Huub Oosterhuis) verwerpt, speel je eerder de rol van de Farizeeën dan die van Christus.

Geniale Geesten

2011-10-17T22:14:00.000+02:00

In dit boek - Geniale Geesten - uitgegeven bij Lipsius Leuven, bespreekt Dr. Martin Hinoul de geschiedenis van 110 jaar Nobelprijzen. De auteur behandelt werkelijk alle Nobelprijzen in alle disciplines (fysica, scheikunde, geneeskunde, literatuur, economie en vrede), een gigantisch monnikenwerk. Maar op die manier is dit werk ook wel een beetje de geschiedenis van de wetenschap, want na het overlopen van deze indrukwekkende lijsten, stelt men vast hoeveel er in die twintigste eeuw gebeurd is op het vlak van de wetenschap. Het is soms verrassend zoveel namen terug te zien die je ooit in een kursus natuurkunde of scheikunde geblokt hebt maar waarvan je nooit geweten hebt dat het een Nobelprijs was.

Interessant is niet alleen wie de Nobelprijs kreeg en waarom, maar ook wie niet, en waarom niet of waarom die persoon misschien toch een Nobelprijs verdiende. Een opvallende conclusie is dat vele geniale geesten in meerdere vakgebieden en op meerdere geografische plaatsen actief waren en dat grote doorbraken vaak ontstaan in de schemerzone tussen verschillende disciplines.

Dr. Martin Hinoul schrijft zo'n boek natuurlijk niet uitsluitend als naslagwerk. Wie hem kent, weet dat hij durft dromen van excellentie en dat ook nastreeft voor zijn Alma Mater. We halen hier in eigen regio nog niet de score die we zouden moeten kunnen halen als we vergelijken met soortgelijke universiteiten in Groot-Brittanië, Nederland en Zwitserland. Natuurlijk zeggen Nobelprijzen niet alles en is het resultaat statistisch nog niet significant. Maar toch: kan het niet beter en moeten we misschien ook niet wat meer aandacht besteden aan onze internationale bekendheid? De vraag stellen is ze beantwoorden.

Ontreddering

2011-10-16T16:49:00.000+02:00

Vorige week het overlijden van een succesrijk zakenman (Steve Jobs). Deze week de opkomst van de indignados. Wat deze nieuwsfeiten gemeen hebben is dat ze de graad van ontreddering in onze maatschappij illustreren.

Steve Jobs was uitgegroeid tot een profetische figuur, bijna spiritueel leider voor velen. Heb je succes in het leven, dan kan je natuurlijk je boodschap met veel meer credibiliteit verkondigen dan anderen, die geen succes hebben. Maar de Stanford speech van Jobs laat toch iets meer zien dan het succesverhaal van Apple. Hier zien we iemand die een boodschap heeft en die zich bewust kwetsbaar opstelt om die boodschap te brengen. Het spreekt mensen aan die op zoek zijn naar een richting. Een treffend en typerend citaat van een fan, Amerikaanse stijl, was: "The only man who knew what he was doing, has died."

De ontreddering van de indignados is niet dezelfde ontreddering. Het gaat hier niet over een zoektocht naar spiritueel leiderschap maar over bloednuchtere ernst: brood op tafel voor onze kinderen. Maar er is dezelfde ontreddering en ontgoocheling over onze leiders. Men observeert een gebrek aan bezieling, een graaicultuur, een individualisme gekoppeld aan perfectionisme voor het eigen ik en onverschilligheid voor het algemeen belang, een leiderschap dat geen risico´s neemt en geen idealen nastreeft.

Het klinkt misschien wat negatief. En je kan van je leiders niet verwachten wat je in je eigen leven niet op kleine schaal waarmaakt en beleeft of doorgeeft aan je kinderen. Ikzelf zie ook zeer vele geëngageerde mensen die weerstaan aan het cynisme. Maar de spanning in onze maatschappij stijgt en het kan uiteindelijk ook tot een tabula rasa leiden. Laten we hopen dat we de positieve verworvenheden van onze maatschappij kunnen behouden.

Stemgedrag anno 2011

2011-10-05T21:40:00.002+02:00

Onvrede is de enige constante in de westerse democratieën. Kijk je naar het stemgedrag in de Verenigde Staten, Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittanië of België, overal zie je hetzelfde fenomeen. De partij of klasse die aan de macht is, krijgt na vier jaar een stevige electorale opdoffer, waardoor ze reeds gedeeltelijk geparalyseerd geraakt. Na acht jaar wordt de heersende partij volledig weggestemd ten voordele van een oppositiepartij. De rollen worden omgekeerd, oppositie wordt machthebber en machthebber wordt oppositie. Vanaf dan kan hetzelfde proces zich opnieuw herhalen.

Dat betekent dat het stemgedrag elke tien jaar een serieuze machtswissel veroorzaakt in elke westerse democratie. (Die machtswissels zijn tussen verschillende democratieën onderling niet gesynchroniseerd, zodat in het Europese Parlement de onderlinge verhoudingen links rechts rood groen blauw enzoverder ongeveer dezelfde blijven.)

Oorzaak van de onvrede is eigenlijk de hoogmoed van de kiezer. Hij is beter opgeleid en denkt daarom dat hij het beter kan. Wanneer hij dan zelf in de politiek stapt, blijkt dit wel te kloppen zolang hij in de oppositie blijft, maar wordt hij machthebber, is hij met zekerheid verbrand na vier jaar. De media spelen hierin een belangrijke rol. Natuurlijk verdient de politieker een opdoffer als er sprake is van corruptie. Maar verdient hij dit ook indien hij eerlijk geprobeerd heeft het onmogelijke waar te maken? De politiek heeft haar greep op de gebeurtenissen verloren en is de speelbal geworden van ratingbureaus en media-incidentjes. Politiek is vandaag dus een uiterst demotiverende opgave, tenminste voor diegenen die het wél goed voorhebben.

Maar het gevolg is wel dat de nationale democratieën geen lange termijn beleid kunnen voeren zonder door de kiezer afgestraft te worden. Dat verklaart het falen van de overheid op de lange termijn uitdagingen: vergrijzing - sanering financiën - mobiliteit, enzoverder. Vraag is dus of wij kiezers ons stemgedrag niet moeten herzien om de democratie te redden?

Zeven gouden managementprincipes

2011-10-02T09:27:00.000+02:00

Na het studeren van industrieel beleid, het observeren van allerlei situaties en het verzamelen van goede en slechte ervaringen, leek het me een geschikt moment om eens een eigen lichtvoetige synthese te maken van de belangrijkste managementprincipes. "Het concert in het ei" van Jeroen Bosch leek me een ideaal beeld voor de wonderbaarlijke samenwerking in onze kenniseconomie. Als manager bent u de geestelijke en geestige dirigent van dit concert. Ik wens u veel dirigeergenot en een harmonieus klinkend resultaat, na het lezen van de Seven Golden Rules of Management.

Meritocratie

2011-09-18T16:36:00.000+02:00

Ik verwijs graag naar mijn engelstalige blog.

Tien jaar 9/11

2011-09-14T21:28:00.004+02:00

Tien jaar na 9/11 wil ik een tekst oprakelen die ik in de naweeën van de aanslagen schreef. Het gaat over de Noord-Zuid ongerechtigheid en het einde van het Romeinse rijk.

Tati - de passie van Ann Meskens

2011-09-11T17:09:00.001+02:00

Dit is een ideaal boek om op te vallen wanneer je in een winkeltje op de Zeedijk op zoek bent naar vakantieliteratuur om bij weg te dromen. Precies wat mij overkomen is. Het opvallen van het boek in een zee van boeken werd mogelijk omdat de schrijfster een volledige naamgenote is van mijn schoonzus en omdat we deze naamgenote op weg naar zee op de radio gehoord hadden.

De schrijfster is filosofe maar schrijft over haar passie, namelijk het leven en werk van Jacques Tati. Filosofie dient hier zoals altijd begrepen te worden als zoektocht naar wijsheid en geluk. Men zou het boek post-filosofisch of gelukfilosofisch kunnen noemen. De talrijke 20ste eeuwse filosofen blijken minder 'performant' dan Jacques Tati om de weg te wijzen naar de ultieme wijsheid en het ultieme geluk ; toch is het boek beslist geen afrekening met de 'hedendaagse' filosofie.

Als generatiegenoot begreep ik na twee paragrafen waar de schrijfster de lezer heen wou brengen. Het gaat over een 'Tati-gevoel' dat ook met eenvoudige pentekeningen in beeld gebracht wordt. De rest van het boek bevat veel details over het werk van Jacques Tati maar die details kunnen het 'Tati' gevoel alleen opwekken als de lezer tenminste 'les Vacances de Monsieur Hulot' of 'Mon Oncle' gezien heeft. Persoonlijk kan ik dergelijke 'levensvreugde' ook terugvinden in andere Franse films zoals la grande Vadrouille met Bourvil en Louis de Funès. Misschien komt dat omdat we die films in onze kindertijd gezien hebben en omdat ze de optimistische geest van de jaren '60 ademen.

Maar Tati heeft inderdaad iets unieks: hij kan iets vertolken wat geen andere regisseur voor of na hem ooit vertolkt heeft. Monsieur Hulot heeft tijd. Hij is geen slaaf van de klok, noch van de technologie, noch van het menselijk opzicht. Hulot is misschien vreemd, maar niet gek. De kijker voelt aan dat het geluk precies te vinden is waar je eenvoudig leeft als een vogelvrije Hulot, en waar je, zonder hoge verwachtingen, je tijd overvloedig kan delen met de anderen.

The knowledge-creating company

2011-08-21T20:00:00.000+02:00

Ik verwijs graag naar mijn engelstalige blog.

Amsterdam

2011-07-24T10:19:00.000+02:00

In deze blog vertelde ik vroeger al over het Liveline project. Een belangrijk moment voor mij was de 'final review meeting' die deze week in Amsterdam plaatsvond. Meer daarover op de officiële website van het Liveline project.

Hoe belangrijk is het priveleven van een machtig persoon?

2011-06-06T21:52:00.017+02:00

Dit is een vraag die geregeld opduikt, en meestal naar aanleiding van een schandaalsfeer rond een bepaald bekend en machtig personage. Er zijn ook meerdere gradaties: machtige personen die in het privéleven misdaden begingen of ervan beticht worden (DSK), verder machtigen der aarde die 'de kantjes eraf lopen' en zich op de grens tussen misdaad en ondeugendheid bevinden (Berlusconi) en tenslotte personen die geen strafbare feiten gepleegd hebben maar waarvan de levenswandel niet helemaal overeenkomt met wat het grote publiek verwacht (Clinton, Mitterand, Albert II).

Voor wat misdaden betreft, daar is zowat iedereen het over eens dat het gerecht zijn werk moet doen en dat de publieke persoon in bijna alle gevallen afstand zal moeten doen van zijn machtspositie omdat een basisvertrouwen geschonden is. Maar hoe belangrijk is moreel gedrag in het privéleven als er officieel geen sprake is van misdaad? Sommigen vinden de fratsen van de groten der aarde verwerpelijk en eisen hun aftreden, anderen spreken van risicogedrag en vinden dit zelfs kleurrijk of stoer. De meeste Fransen vinden de "et alors?" van Mitterand geweldig. Er zijn ook in de beoordeling verschillende opvattingen.

In een eerste opvatting bestaat een dikke muur tussen privéleven en publiek leven en mag men het privéleven van publieke personen zelfs niet beoordelen. Sommigen vinden trouwens elke vorm van moraalridderij verwerpelijk. Maar hebben ze daarin gelijk? En in hoeverre bestaat zo'n dikke muur? En kan men niet vermoeden dat een zwak moreel gedrag in het privéleven een verband kan houden met het gedrag in het publiek leven?

Een tweede opvatting is puur utilitair: een machtig persoon kan gechanteerd worden als zijn privéleven onzuiver is en daarom moet hij een onberispelijke levenswandel hebben.

Een derde opvatting is eveneens utilitair: een machtig persoon vertegenwoordigt veel mensen en organisaties en mag daarom het imago van die mensen en organisaties op geen enkele manier in gevaar brengen.

Een vierde opvatting stijgt al een eind boven het puur utilitaire uit: een machtig persoon moet een hoge morele code respecteren vanuit een rechtvaardigheidsgevoel. Het is namelijk zo dat vele eerlijke hardwerkende lieden terecht verwachten dat hun vertegenwoordigers onberispelijk en integer zijn, aangezien deze vertegenwoordigers precies veel geld, macht en eer ontvangen van deze eerlijke hardwerkende lieden. Het zou dus niet meer dan fair zijn dat alleen onberispelijken uitgekozen worden voor hoge functies met grote voordelen. Deze opvatting gaat ervan uit dat er voldoende bekwame mensen op hoog niveau kunnen gevonden worden die tegelijk ook een onberispelijke levenswandel hebben in het privéleven. Cynici beweren dat dit niet zo is. Ik persoonlijk denk dat dit wél zo is, maar dat de 'bekwaamheid op hoog niveau' niet altijd met de juiste criteria beoordeeld wordt. Daarmee wil ik me nog niet aansluiten bij de cynici.

Tenslotte denk ik dat dit rechtvaardigheidsgevoel zelfs niet het belangrijkste is. Ik ben ervan overtuigd dat een machtig persoon zijn positie pas waard is als hij de hoogste integriteit niet alleen bezit in zijn publiek leven, maar ook in zijn privéleven. Pas dan zal hij zijn integriteit ook kunnen uitstralen naar de mensen die hij vertegenwoordigt en naar de wereld die naar hem/haar opkijkt. Er zijn gelukkig ook goede voorbeelden, ook al ga ik me niet wagen aan een lijstje.

Tegenstanders van vooruitgang

2011-05-31T22:13:00.006+02:00

Merkwaardig toch, hoe in het beoordelen van vooruitgang de rede steeds het onderspit moet delven voor het gevoel, en dat vaak ten koste van de derde wereld. Of waarom moeten rijke mensen onderzoek vernietigen dat de situatie van arme mensen kan verbeteren? Zie ook mijn engelstalige blog.

De verloren droom van Pieter Gillis

2011-04-18T11:46:00.012+02:00

Dit uitstekend boek (auteur Joris Tulkens, uitgave Davidsfonds) brengt het levensverhaal van Pieter Gillis, stadsgriffier van Antwerpen in de woelige vroege zestiende eeuw. Pieter Gillis was een vooraanstaand humanist en was persoonlijk bevriend met enkele topintelligentsia van zijn tijd zoals Erasmus en Thomas More. Pieter Gillis doet zijn levensverhaal zelf. Hij onderhield een intensieve correspondentie vanuit Antwerpen met zijn vriend Beatus Rhenanus die in Sélestat verbleef en die de 'bewaker van zijn geschriften' moest worden.

Het is een diepmenselijk verhaal. Een gevoelig man wordt erin verscheurd door noodlottige gebeurtenissen in het openbare en in zijn persoonlijk leven. Zijn droom van een tolerante maatschappij wordt stukgeslagen door machtsmisbruik en geweld.

Het meest aangrijpend is Pieter Gillis' persoonlijk medeleven in de tragiek van Jacob Proost, prior van de Augustijnen, die door de machthebbers met de ogen in het zand gedrukt wordt. Proost wordt door de inquisiteurs gedwongen openbaar afstand te doen van datgene waarin hij echt gelooft en dat als 'luthers' bestempeld wordt. Een mooi staaltje van 'de gedachten zijn vrij' thematiek.

De verloren droom van Pieter Gillis is ook onze verloren droom. Europa in het algemeen en de Lage Landen in het bijzonder zullen vanaf dan gevangen blijven in onverdraagzaamheid, geweld, machtsmisbruik, hielenlikkerij, dogmatiek en achterlijkheid. Met Antwerpen als verloren en gebroken stad, de hoofdscène waarin dit drama zich afspeelt. Een situatie waarvan we nu nog de gevolgen dragen.

Ode aan de Arbeid

2011-02-27T10:25:00.009+01:00

Ode aan de Arbeid - the Pleasures and Sorrows of Work - is een van de laatste boeken van Alain de Botton. Het boek is minder een essay dan zijn eerder besproken boek statusangst. Het bevat geen uitvoerige filosofische beschouwingen, maar het is eerder een reportage over het fenomeen 'arbeid' waarbij de schrijver peilt naar de drijfveren van mensen die zeer diverse soorten arbeid verrichten: van de kunstenaar die dezelfde boom op tientallen manieren schildert tot de ingenieur die in Kourou verantwoordelijk is voor de lancering van Ariane - raketten. Terecht beschrijft de schrijver zowel de wonderen als de verschrikkingen, en zowel het boeiende als het afstompende. Bij het lezen van dit boek worden twee zaken duidelijk.

Ten eerste voel je vanuit deze 'helicoptervisie' aan dat wij onze arbeid tegelijk moeten eerbiedigen en relativeren; anderzijds toont de schrijver aan dat het precies eigen is aan de mens en zijn arbeid dat relativering vaak niet mogelijk is en dat dat gebrek aan relativering precies een belangrijke motor van vooruitgang is.

Ten tweede besef je na het lezen van dit boek hoe weinig wij weten over de arbeid van anderen terwijl we tegelijk enorm afhankelijk zijn geworden van wat anderen voor ons doen. Het volgen van het moeilijke traject van hoogspanningsleidingen van centrale naar stadsrand maakt duidelijk welke wonderbare werken van medeburgers onmisbaar zijn in ons dagelijks bestaan. Alleen al daarom is dit boek het lezen waard.

In verband daarmee wil ik lansen blijven breken voor meer vulgarisatie van technisch werk. Zie ook mijn vroeger pleidooi in dit verband.

Confucius

2011-01-29T18:13:00.008+01:00

Van Confucius wordt gezegd dat hij misschien wel de invloedrijkste filosoof aller tijden is. Zijn naam is ook bij ons in het westen alombekend, maar niet zo veel mensen van bij ons kunnen vertellen wat zijn leer eigenlijk inhoudt. Jammer, want zijn leer is niet alleen hoogstinteressant, maar ook zeer relevant en toepasbaar in de wereld waarin wij leven.

Confucius werd geboren in 551 voor Christus. Zijn leer werd ongeveer 2500 jaar geleden door zijn leerlingen opgetekend. We zijn allemaal geneigd te denken dat daar een nieuwe leer aan het denkvermogen van een individueel persoon ontsproten is, maar het merkwaardige is nu dat Confucius zelf zich beriep op ideeën die nagelaten werden door een keizer die 2500 jaar vòòr hem geleefd had. Het is dus alsof je vandaag een nieuwe filosofie zou schrijven die zich beroept op Confucius of Jezus Christus. We onderschatten de hoeveelheid traditie waarover de mensen in die tijd reeds beschikten. Tegelijk kunnen we ook vaststellen dat bepaalde waarden inderdaad universeel-menselijk zijn.

Het confucianisme kent metafysica noch geloofsdogma's. Het is uiterst gericht op de praktijk van het dagelijkse leven, op beschaafde omgangsvormen, op goedheid, op vriendschap, op ambitie en integriteit, op zelfbeheersing, enzoverder. Een typisch confuciaanse uitspraak die ik in een referentiewerk vond is deze: "Niet dààrom moet iemand zich bekommeren, dat hij geen ambt bekleedt, maar daarom, dat men geschikt daarvoor wordt. Niet daarom moet men zich bekommeren, dat men bekend is, maar daarnaar moet men streven dat men waardig wordt bekend te zijn."

Mijn kerstgedachte 2010-2011

2010-12-28T12:26:00.013+01:00

Geen tijd voor een kerstessay dit jaar, daarom slechts een kerstgedachte. Vorig jaar wezen we al op het verschijnsel van de hyperactiviteit als stoorfactor in onze samenleving. Daarbij ging het vooral over het verschijnsel zelf en haar gevolgen. We vergeleken de hyperactiviteit in de samenleving met de temperatuur in een materiaal. De vraag is nu waar deze hyperactiviteit vandaan komt. Een indicatie die al gegeven werd, is dat de maatschappij zich nog niet aangepast heeft aan het feit dat er nu zoveel mogelijkheden bestaan die vroeger ondenkbaar waren. Tegelijk is de mens historisch gewend aan een situatie van gebrek, ergo hij zal alle opportuniteiten grijpen die zich aandienen, ook als hij ze niet nodig heeft, en zelfs als deze opportuniteiten hem meer schade dan vreugde berokkenen.

Toch is dit slechts één element in de verklaring. Een niet eerder vermelde faktor lijkt me de evolutie van het socio-economisch klimaat. Er heeft een belangrijke evolutie plaatsgevonden, zeg maar sinds de jaren '80 toen Ronald Reagan en Margaret Thatcher de politieke lakens uitdeelden in het westen. Vòòr die tijd was het denkbaar een bedrijvigheid uit te bouwen en gedurende enkele jaren te exploiteren, in een relatief stabiel en vertrouwvol klimaat. Dat betekende niet dat alle bedrijvigheid stabiel en succesvol was, maar de omgeving was kenbaar en in zeer bescheiden mate voorspelbaar.

Twee verband houdende evoluties vonden plaats. Er was enerzijds een evolutie naar een economie die meer 'geprägt' werd door de idee van mededinging naar angelsaksisch economisch model. Dat werd o.a. ook gestimuleerd in de nieuwe ééngemaakte markt door de Europese Commissie. Anderszijds vond er ook daadwerkelijk een mondialisering plaats met een verschuiving van de productie naar lage loon landen. En de eerste evolutie was ook nodig om het hoofd te bieden aan de tweede.

Maar het concurrentiedenken heeft zijn limieten. Weliswaar moet je voortdurend je concurrentiepositie in de gaten houden, maar je kan, om een voorbeeld te geven, niet voortdurend van toeleverancier veranderen zonder kosten. Op een bepaald moment gaat het concurrentiedenken meer kosten dan baten brengen. Het hele productieapparaat wordt nu voortdurend in vraag gesteld, er worden steeds nieuwe investeringsanalyses gemaakt, maar het systeem is veel te instabiel om ook maar één investering zijn pay-back period te laten bereiken. In werkelijkheid vernietigen de talrijke veranderingen steeds opnieuw de geprojecteerde bedrijfswinsten.

De laatste jaren zijn we geëvolueerd naar een steeds extremere vorm van 'meritocratie' waarbij de partners in een toegevoegde-waarde ketting mekaar geen licht in de ogen gunnen. Daarbij lijkt het soms dat niet de eigen bedrijfswinst centraal staat, maar wel het vermijden van bedrijfswinsten bij toeleveranciers, partners en natuurlijk concurrenten.

Deze manier van denken heeft mijns insziens zelfs ingang gevonden in de samenleving in haar geheel. De extreme meritocratie heeft niet alleen geleid tot een destabilisatie van de economie maar ook tot meer wantrouwen in de persoonlijke relaties tussen mensen. Lange termijn zakenrelaties en persoonlijke relaties lijken bijzonder moeilijk te worden. Mensen voelen wel aan dat de relatie met de medemens moet verbeteren. Getuige ook het succes van sociale netwerksites. En we doen allemaal voortdurend ons uiterste best om erkenning te krijgen, om een goede indruk na te laten, maar slagen daar nauwelijks in omdat we mekaar geen erkenning kunnen geven... Of zoals een schrijver het onlangs formuleerde: "Wij proberen voortdurend goede indruk te maken op mensen waar we niet van houden." Wantrouwen veroorzaakt hyperactiviteit. De hyperactiviteit lijkt gericht op de optimalisering van de economie maar vernietigt alleen de vooropgestelde doelstellingen voor onszelf en voor de anderen. Hyperactiviteit belemmert het herstel van het economisch klimaat.

Een gezonde economie berust op vertrouwen. Laat ons dus werken aan een vertrouwvol 2011...

Zie ook: de triomf van de graaizucht en verdiensten versus behoeften.

De ideale Kerk

2010-11-03T21:50:00.012+01:00

Wellicht zal de paus mijn blog nooit lezen, maar als hij mij zou vragen hoe de ideale Kerk er dan wel uit zou moeten zien, zou ik hem een link sturen naar deze blog... U merkt dat de illustratie van deze tekst van een latere datum is (25/12/2010).

1) De ideale Kerk is een oecumenische Kerk. Zij erkent historische tradities maar staat tolerant tegenover de relatief onbelangrijke verschillen tussen de christelijke kerken. Zij streeft naar toenadering zowel globaal als lokaal.

2) Zij vindt een redelijk evenwicht tussen hiërarchie en democratie. Inspraak zorgt voor een beleid dat een draagvlak heeft bij de gedoopten.

3) Die gedoopten zijn zowel geestelijken als leken. Voor beide groepen bestaat inspraak. Er is ook geen discriminatie van vrouwen, holebi's, gehuwden of gescheidenen. Het celibaat is een vrije keuze.

4) In die Kerk staat de praktijk van het christendom boven de theorie van de dogma's. De Bergrede is de referentie. Christelijke praktijk betekent gerechtigheid implementeren: materiële armoede bestrijden bij de armen en geestelijke armoede bestrijden bij de rijken.

5) In die ideale Kerk is ook plaats voor mensen die in deze postmoderne cultuur niet langer in een almachtige God kunnen geloven maar die een diep vertrouwen hebben in de christelijke leer als leidraad voor hun leven. Zij zien geen heil in materialisme en hedonisme en geloven dat de mens 'hogere' ambities mag hebben voor de toekomst.

6) De liturgie wordt gerespecteerd in haar traditie maar wordt ook aangepast aan de 'multiculturele', 'multikerkelijke' en 'multi-beschouwelijke' werkelijkheid. Ik zou graag de archaïsche geloofsbelijdenis van Nicea afschaffen en vervangen door de Zaligsprekingen.

7) De ideale Kerk heeft een pedagogische roeping. Zij ziet zich als een complement van de opvoeding thuis en op school, zonder vervanger te willen zijn.

8) De ideale Kerk erkent fouten uit het verleden en doet alwat redelijk en mogelijk is om de schade te herstellen.

9) De ideale Kerk staat niet reactionair maar pro-actief tegenover de ontwikkelingen in wetenschap en technologie. Zij gaat telkens opnieuw op zoek naar het zinvolle in die ontwikkelingen.

10) De ideale Kerk stelt zich terughoudend op inzake familiale en seksuologische thema's. Waar dit toch nodig is, plaatst zij het individuele geweten vooraan.

11) De ideale Kerk cultiveert haar beeldspraak maar relativeert die wanneer gewilde of ongewilde misverstanden ontstaan.

12) De ideale Kerk bewaart haar culturele en intellectuele erfgoed als een schat en deelt die schat met de gemeenschap.

13) De ideale Kerk is de bewaker van >2000 jaar wijsheid en geeft daar ook blijk van.

Zie ook mijn vroegere bijdragen over dit thema:

De Kerk algemeen, de relatie Kerk-maatschappij, de leer van de Kerk.

Berlijn

2010-10-26T23:13:00.006+02:00

Politieke actualiteit is gewoonlijk geen grote bron van vreugde. Maar er zijn uitzonderingen. In de voorbije twintig jaar mochten we getuige zijn van de val van het ijzeren gordijn en de hereniging van Duitsland. In het jaar 1987 gingen we als student naar Berlijn om er o.a. de Technische Universität in West-Berlijn te bezoeken. Oost-Berlijn kon toen ook wel bezocht worden. We passeerden Checkpoint Charlie, zagen vervolgens een grote puinhoop, spendeerden enkele Oostduitse Marken aan een glas vodka en keerden terug.

Het was aangenaam rondtoeren vorige week en verheugend te zien hoe alles veranderd is. Weliswaar zijn alle problemen niet van de baan, maar Berlijn is niet meer wat het was in 1987.

Zie ook mijn blog over Onkel Wilhelm en In Europa.

Zeebrugge

2010-09-26T20:37:00.005+02:00

Dit reusachtige containerschip begon aan haar terugtocht op de dag dat wij daar een havenrondvaart maakten. De gids merkte op dat het schip nog hoog in het water lag, met andere woorden licht geladen was voor een afvaart.

De analyse is eenvoudig: wij laten volle containers uit het Verre Oosten aanrukken en sturen ze leeg (ofwel met afval) terug. We hebben in de voorbije jaren alle produktiecapaciteit naar het Oosten verhuisd en nu zitten we met een kanjer van een negatieve handelsbalans. China is reeds begonnen met de kolonisering van een langzaam verarmend Europa.

Goed gewerkt! Ik stel voor dat we onze prachtige diensteneconomie in die containers stoppen om het schip wat meer diepgang te geven.

Zurich en het openbaar vervoer

2010-09-16T22:03:00.002+02:00

De politici die zich afvragen waarom niet meer mensen het openbaar vervoer nemen, moeten eens naar Zurich gaan. In Zurich neem je met plezier de trein, tram, bus of trolleybus. Het openbaar vervoer is er gemakkelijk, schoon, snel en klokvast. Iedereen gebruikt het. Wie als buitenlander in Zurich aankomt heeft geen taxi nodig. Ook als je er nooit geweest bent, is het gebruik van de tram helder als pompwater.

Waarom kunnen wij dit niet even gaan leren in Zwitserland? Het zou een mooie investering zijn.

Luik - Guillemins

2010-08-31T22:24:00.004+02:00

Het nefaste argument van de wederkerigheid

2010-08-05T16:03:00.002+02:00

Ik verwijs naar mijn vroegere blog over de scheiding tussen Islam en staat. In persoonlijke gesprekken, politieke commentaren, lezersbrieven en internetreacties verbaas ik me telkens bij het misbruik van het primitieve argument van de wederkerigheid in de politiek.

Ik was zeer blij gisteren met het pleidooi van Tom Naegels in de Standaard om voortaan in het 'islamdebat' alleen nog te debatteren over concrete misstanden, probleem per probleem en om niet langer alle migratieproblemen op een hoop te gooien.

Neem bijvoorbeeld het hoofddoekendebat. Je kan voor een verbod zijn of ertegen. (Voor alle duidelijkheid: ik ben ertegen; ik vind dus dat een gemeentelijke beambte of onderwijzeres in het gemeenschapsonderwijs een hoofddoek mag dragen als zij dat zelf wil.) Als je voor een verbod bent, heb je misschien andere meer doorslaggevende argumenten, maar kom niet aandraven met de situatie in Saoudi-Arabië of in Afghanistan en wat voor onrecht daar allemaal plaatsvindt.

Ik hoor vaak het primitieve argument van de wederkerigheid: "de moslima's moeten bij ons hun sluier afleggen, want als onze vrouwen naar die landen gaan, moeten zij zich ook aanpassen en als ze dat niet doen, worden ze wel gestenigd...". De redenering is niet alleen kinderlijk eenvoudig; ze is ook kinderachtig. Ten eerste, er is geen enkele westerse waarde die in strijd of in gevaar is bij het dragen van hoofddoeken. Ook de openbare orde is niet in gevaar. Ten tweede, wij moeten onze politiek niet afstemmen op wat in andere landen gebeurt. Dat is nu net het basisbeginsel van onze vrijheid!

Het argument van de wederkerigheid is gevaarlijk. Je gaat je visie baseren op een echt of vermeend onrecht dat in andere landen plaatsvindt en je gaat daarop je eigen politiek afstemmen. Daardoor verlies je in de eerste plaats je eigen vrijheid, je eigen wil om het op jouw manier te beslissen. Vervolgens ga je de logica van je vermeende tegenstander navolgen om uiteindelijk een gelijkaardig onrecht te begaan. Je doet met andere woorden precies wat je vermeende tegenstander wil... en bewijst eigenlijk dat je politiek zwakker bent.

Ik denk trouwens dat dit argument van de wederkerigheid een nefaste rol speelt in bijna alle politieke conflicten. Ik vermoed trouwens dat een Belgische staatshervorming pas haalbaar wordt als beide zijden afstappen van deze nefaste wederkerigheidslogica en als zij alleen nog ijveren voor datgene wat ze echt zelf belangrijk vinden.

Kinderen opvoeden in de 21ste eeuw

2010-07-21T21:34:00.003+02:00

Opvoeding van kinderen was bij de oude Grieken al een hot topic. Het is echt zo'n typisch thema voor oude, knorrende cultuurpessimisten. Na bijna drie jaar bloggen is het dus de hoogste tijd dat ik hierover een bijdrage pleeg.

Opvoeden lijkt vandaag wel de moeilijkste klus die er bestaat. Overal ziet men jongeren met onaangepast gedrag en emotionele problemen. En omdat ook mijn internationale collega's in Luxemburg hierover kunnen meespreken, schreef ik hierover iets op mijn engelstalige blog.

Als het opvoeden van uw spruiten dus wat te zwaar valt, kan u steeds bij mij terecht voor een rondje oud-Grieks, knorrend gezellig gezeur over opvoeding. Theorie is altijd leuk.

Netwerkverslaving

2010-07-19T21:13:00.008+02:00

Met het Liveline team zoeken we naar een technische en humane oplossing voor bezorgde ouders die zich afvragen waar hun kinderen zich bevinden. In dat verband vernam ik vandaag dat de Reddingsbrigade Nederland steeds meer kinderen moet opsporen omdat .... de ouders het te druk hebben met hun laptop of smartphone op het strand!

Overdreven gesteld ken ik maar twee soorten ouders. Pro computer of contra computer. De contra's begrijp ik niet: je mag gerust een beetje conservatief zijn in je waardensysteem maar dat betekent niet dat je je moet verzetten tegen de stoomlocomotief, zo eenvoudig is het. De computer en de smartphone zijn fantastische wonderen van onze tijd. Heerlijke dingen, nooit eerder was zoveel mogelijk.

Maar u merkt dat er een probleem is met de pro's: verslaving. Waar komt die verslaving in 's hemelsnaam vandaan? Bestaat er zoiets als een informatie-verslaving? Ik denk het niet. Als dat bestond, kon je evengoed een encyclopedieverslaving doormaken, en dat is toch niet zo'n frequent ziektebeeld. Misschien het feit dat de machine onmiddellijk reageert op jouw handelingen; dat heeft de computer dan gemeen met de spelmachines. En dat is misschien wel een oorzaak.

Maar ik denk dat de grote verslaving er gekomen is met de web 2.0 toepassingen zoals de sociale netwerksites. Het sociale speelt een belangrijke rol. We kennen onze buurman niet meer maar we hebben wel graag een uitgebreid netwerk over de gehele wereld. We laten aan ons netwerk weten dat we nu een vriend zijn van deze belangrijke of onbelangrijke persoon en dat we nu lid zijn van deze of gene groepering. Met ons netwerk zijn we allemaal op zoek naar erkenning en dat is altijd de grootste drijfveer geweest van alle menselijke handelen. Ik wens u een fijne netwerkverslaving.

Leken moeten de kerk schoonmaken

2010-07-03T17:21:00.015+02:00

Als geëngageerde katholiek heb ik nog niet veel geschreven over de recente schokgolven rond kindermisbruik in en rond de Kerk. Het is ook een weinig verkwikkelijk en een delicaat thema, waarrond wij het liefst in een wijde boog omheen zouden lopen, zoals de leviet in het verhaal van de barmhartige Samaritaan.

De hedendaagse Samaritanen weten wat er aan de hand is. De levieten krijgen soms meer kritiek te verduren dan de rovers, en dat is niet altijd terecht, want je kan nooit weten wat de leviet precies gezien heeft. Maar een grote schoonmaak is nodig. Voor mij is duidelijk dat de hogere geestelijkheid dit niet meer kan doen. Al 45 jaar, zolang als ik leef, is de uitvoering van Vatikanum II geblokkeerd door een handvol oude Farizeeën; de gevolgen zijn duidelijk en rampzalig; de Kerk is ver van het Rijk Gods; vergeef mijn bijbelse taal.

De leken en de talrijke onschuldige lagere geestelijken hebben zich in het verleden te passief en te onderdanig opgesteld. Maar zij moeten nu spreken want alleen zij kunnen de Kerk nog redden. Een revolutie lijkt me weinig waarschijnlijk. Een soort lekenopstand of leken-ongehoorzaamheid zou tot een herwaardering van de diakonie (Vatikanum II) en tot een feitelijke hereniging met de protestantse kerken moeten leiden. Begrijpelijk maar niet bewonderenswaardig hebben de meeste leken al voor onverschilligheid gekozen. Alleen de trouwe 'die-hards' blijven over. Komt er nog een moment van vreugde?

De triomf van de graaizucht

2010-06-08T22:12:00.011+02:00

Triomfen zijn normaal gezien van korte duur. De triomfator maakt met opgeheven hoofd zijn tocht door de straten en inmiddels wordt al ijverig aan zijn schavot getimmerd. Niet zo voor de graaizucht die niet alleen zelf onsterfelijk is, maar waarvan ook de triomf, met name de economische crisis, nu al meerdere jaren duurt. Tot een jaar geleden leefde nog de idee dat na de crisis alles weer als voorheen zal zijn, maar ook deze hoop is aan het smelten.

In het jaar 2004 beschreef ik de dictatuur van de economie. De huidige bankencrisis was nog niet begonnen, maar het gedrag van de beurzen was ook toen al zorgwekkend. Men kan opmerken dat een vrije markt regulering nodig heeft om misbruiken en wantoestanden te vermijden. Dat is waar maar ik ben van mening dat zakelijke ethiek essentieel is en nooit door regulering kan vervangen worden. De reden is eenvoudig: complexiteit. Ons economisch bestel en onze maatschappij worden dermate complex dat regulering nooit volledig en doeltreffend kan zijn. Een minimum regelgeving blijft nodig maar ze holt de feiten steeds achterna en ze is nu zo ingewikkeld geworden dat ze 'de facto' niet kan toegepast worden. Vaak versmacht regulering ook de goede gang van zaken. Er moet dus een arbeids- en zakenethos bestaan dat uitwassen vermijdt.

Men kan nu opmerken dat ook de ethiek zelf complex wordt en dat men de gevolgen van een beslissing ook niet altijd kan inschatten. Dat is inderdaad zo, maar dat is een element van de menselijke conditie dat eeuwenoud is en waarvoor mildheid (in het christendom vergeving) kan aangewend worden. Die mildheid is ook geen probleem als een (achteraf negatief beoordeelde) beslissing niettemin gemaakt werd op basis van een solide hiërarchie van waarden. Men moet dan eerder van inschattingsfouten spreken dan van een gebrek aan waardenbesef. Maar een interessante vraag is of we nog over een gemeenschappelijke solide hiërarchie van waarden beschikken.

Alleszins blijken in de gangbare zakelijk ethiek ook voortdurend koerscorrecties nodig te zijn. Ik geef een voorbeeld. In ons land is het overdreven "afkloppen" (het graaizuchtig afromen) van staatssteun voor bedrijven een tamelijk aanvaarde praktijk. Bij een afweging van het belang van de overheid versus het belang van het bedrijf is de keuze snel gemaakt. Men kan opmerken dat het eigenlijk de staat is die de bedrijven en de middenstand verregaand uitzuigt met veel te hoge belastingen en dat deze staat nog steeds de sterkste is. Burgerzin in het gebruik van overheidsgeld is dus erg ongebruikelijk en een bijhorende zakelijke ethiek is vrijwel onbestaande.

Maar nu gaan we naar een situatie waarin de staat geen geld meer kan uitdelen; het bijhorende luilekkerland is nu definitief ten einde. De burger zal dus moeten inzien dat burgerzin ten aanzien van de overheid noodzakelijk wordt om die overheid overeind te houden. Natuurlijk moet ook het bedrijf overeind gehouden worden, en moet ook de overheid met haar belastingen dringend wat ethiek aan de dag leggen en misschien ligt vooral daar het probleem...Ook hier triomfeert de graaizucht met de ons bekende gevolgen.

Dendermonde: Ros Beiaard ommegang

2010-05-30T15:52:00.005+02:00

Drie bedenkingen bij dit hoogfeest voor Dendermondenaars:

1) Het is een zeldzame gelegenheid waarbij de mensen zonder uitzondering verdraagzaam en vriendelijk zijn. Je kan ongestraft met een kinderwagen mensen opzij duwen en over hun tenen rijden. "'t Is niets, mijnheer ! Wacht, ik zal een beetje helpen!"

2) Het verenigt alle lagen van de bevolking, alle sociale klassen, alle leeftijden, alle levensovertuigingen en al wat je bedenken kan (misschien met uitzondering van loltrappende Aalstenaars). Niemand blijft afzijdig, niemand blijft onberoerd.

3) In een tijd waarin de (commerciële) media met steeds meer onzin, perversiteit en geweld de aandacht moeten trekken, is het verfrissend vast te stellen dat je 100.000 toeschouwers fantastisch kan boeien met een spektakel dat eenvoudig en eeuwenoud is.

Limburg an der Lahn

2010-05-27T19:51:00.003+02:00

En dus niet in 'de' Limburg.

Lof der lankmoedigheid

2010-05-24T16:57:00.015+02:00

De boeken van Rik Torfs zijn altijd prettig om te lezen. Niet zozeer omdat er veel nuttige informatie in staat. Maar ik denk dat het diepe Vlaanderen toch iets van hem kan leren.

Vooreerst is er de humor. Die verdrijft niet alleen de zwaarmoedigheid, ze laat ook toe een en ander te relativeren. Onszelf bijvoorbeeld. Of ook, de nieuwe waarheden die vandaag met een even hardnekkige hoogmoed beleden worden als die van gisteren. De Farizeeën verwierven er 2000 jaar geleden al onsterfelijke roem mee, maar wij doen het ook niet slecht met onze verwerping van de christelijke traditie (in feite verloochening van onze identiteit). Maar misschien is het beter ook deze waarheid te relativeren.

De waarheid blijkt vaak in paradoxen verscholen te zitten. De christelijke traditie is er een verzameling van. De beste hedendaagse schrijvers maken er graag gebruik van. De kunst van het leven bestaat precies in de beleving van de paradox. Misschien zijn theologie en filosofie daarom zo onuitputtelijk. Of deze denkwijze en dit bewustzijn ook in de politiek zijn nut kan bewijzen valt vooralsnog sterk te betwijfelen. Wellicht zal de auteur hier een nieuwe paradox moeten bedenken.

Hitte

2010-05-03T21:32:00.004+02:00

Voor een bespreking van het boek Hitte van George Monbiot, verwijs ik graag naar mijn engelstalige blog.

God en Darwin

2010-05-03T21:09:00.007+02:00

Een rode draad doorheen een aantal boeken die ik recent las, is de spannende verhouding tussen religie en wetenschap. Dit boek van Stephen Jay Gould was een referentie van het boek van Gerard Bodifée, God en het gesteente.

De auteur gaat ervan uit dat er tussen religie en wetenschap geen strijd moet zijn omdat zij zich met verschillende aspecten van het leven bezighouden. Dit is het zogenaamde NOMA-principe, het principe van de 'niet-overlappende magisteria'. Religie en wetenschap zijn 'magisteria'. Ze hebben met elkaar gemeen dat ze op zoek gaan naar de waarheid en dat ze beide invloed hebben de 'levensbeschouwing', d.i. de manier waarop een individu naar zijn bestaan kijkt. Tegelijk zijn de magisteria sterk verschillend in hun werkwijze en in hun doelstellingen (beschrijven versus zingeven).

Ondanks het NOMA principe, is de auteur toch van mening dat religie en wetenschap niet in een onvruchtbaar isolement gescheiden moeten zijn omdat zij toch beiden complementaire elementen zijn die samen een wereldbeschouwing mogelijk maken.

De auteur meent dat de geestelijke leiders van de grote wereldgodsdiensten dit ook zo zien. Van dat laatste ben ik nog niet geheel overtuigd maar 250 jaar na de Verlichting is er toch in mijn wereldgodsdienst al een zekere weg afgelegd met o.a. de erkenning van Darwin's evolutieleer als wetenschappelijk aanvaardbare hypothese.

Alleszins verkondigt de auteur een visie die tegelijk redelijk is en die voldoende ruimte laat voor een rijk spectrum aan levensbeschouwingen. Het is alleszins de moeite waard om er bij stil te staan.

Mensen als verhaal van God

2010-04-11T16:16:00.016+02:00

Pater Edward Schillebeeckx verdiende zijn sporen in de jaren 1965 tijdens het tweede Vatikaans concilie, een tijd waarin mijn belangstelling voor dit thema zeer bescheiden was. Daarom was het pas bij zijn overlijden eind vorig jaar dat ik besloot een werk van hem te lezen. Ik koos voor het laatste grote werk omdat ik enerzijds een volledig overzicht wou hebben en omdat ik anderzijds zijn meest recente opvattingen wou kennen.

"Mensen als verhaal van God" is niet zo gemakkelijk ook al heeft de auteur een zeer goede pen. Pater Schillebeeckx heeft op een unieke manier gepoogd om de leer van de rooms-katholieke Kerk aan de moderniteit aan te passen en het is pijnlijk om vast te stellen hoe weinig er in Rome veranderd is sinds de dood van Johannes XXIII.

Ik ben van mening dat niet de leer van Schillebeeckx problematisch is, maar wel de huidige officiële leer, zoals die verdedigd wordt door de congregatie voor de geloofsleer. Het probleem met de huidige leer van de Kerk is namelijk dat die nog steeds gebaseerd is op een al te letterlijke interpretatie van de schriften en dat zij op die manier een te materiële dimensie geeft aan de kenbaarheid en de werkzaamheid van God. God intervenieert voortdurend in zijn eigen schepping en laat zijn Zoon 'toverkunstjes' uitvoeren om zijn almacht te tonen. Dat is een visie die voor een Middeleeuwer als Thomas van Aquino perfect aanvaardbaar was maar die de post-Verlichting mens niet kan overtuigen. Vandaag noemen we dit bijgeloof. Die officiële leer is eigenlijk nog schatplichtig aan het heidendom.

De Kerk zal bovenstaande stelling met klem ontkennen maar is bijvoorbeeld niet in staat om de Verrijzenis van Jezus als louter religieuze waarheid te verkondigen, als een gebeurtenis die niet gebaseerd zou zijn op een objectieve, historisch reëel waargenomen gebeurtenis. Er wordt in de verkondiging weinig of geen moeite gedaan om symbolische waarheid en fysische werkelijkheid uit elkaar te houden. Misschien hoeft dit over het algemeen niet, maar vandaag is dit nodig omdat deze onduidelijkheid tot verwarring leidt, zowel voor binnenstaanders als voor buitenstaanders.

De visie van Schillebeeckx lijkt me zuiverder; ze getuigt van grote liefde voor God, voor Christus en zijn Kerk en daarom hoop ik dat deze theoloog ooit als kerkleraar zal erkend worden. Voor alle duidelijkheid: ook mijn bescheiden overpeinzingen kaderen niet in een zoveelste aanval op het instituut Kerk, het tegendeel wordt u hopelijk duidelijk, zie ook de aanleiding voor deze blog. Meer daarover in bijgaande tekst.

Voor ingenieurs staat er een interessante passage op blz 257: "Intussen is het voor ons steeds duidelijker geworden dat we met de aarde uitbuitende techniek, hoe legitiem techniek als zodanig ook is, niet eindeloos door kunnen gaan. Wel als techniek. Al wat we technisch kunnen, hoeft echter nog niet en is alleen op grond van de technische mogelijkheid ervan nog niet ethisch geoorloofd. Als het goed is, staat de techniek in dienst van de echte waarden van het goede en waarachtig-gelukkige mens-zijn. De techniek die nu de vervuiling teweegbrengt, staat voor een groot deel echter in dienst van een consumptiemaatschappij. Hiér moet de kritiek beginnen, niet bij de techniek als zodanig. Wèl bij een techniek die geen ethische prioriteiten stelt en alles in functie ziet van de prioriteit van economisch vooruitgangsgeloof en winstbejag."

Met andere woorden, als theoloog kan. E. Schillebeeckx duidelijk het onderscheid maken tussen de techniek op zich en de techniek in dienst van iets niet-menselijks... Dit is een onderscheid dat we vaak moeten missen in het maatschappelijk debat en dat zelfs ingenieurs onvoldoende weten te maken.

De paradoxen van het innovatiebeleid

2010-04-02T10:19:00.004+02:00

Er is een belangrijk probleem met het innovatiebeleid zoals het vandaag in de meeste EU lidstaten en regio's geimplementeerd is. Dat innovatiebeleid leidt niet altijd tot het gewenste resultaat en in sommige gevallen kan het zelfs startende KMO's van hun doelstellingen afleiden!

Ik schreef hierover reeds een column als antwoord op een oproep van Prof. Dr.ir. Bart De Moor in het Ingenieursblad. Omdat dit thema ook relevant is in andere landen van Europa en zeker in de ruimtevaartsector, heb ik hierover uitvoeriger geschreven in mijn engelstalige blog.

De media-aandacht voor technologie

2010-04-01T15:43:00.007+02:00

Ongeveer een maand geleden vonden de Galileo Application Days plaats in Brussel. Voor het Berlaymontgebouw werd een gans dorp, de 'Galileo village', opgericht waar toepassingen van Galileo uitgelegd en gedemonstreerd werden. De bijhorende conferentie bracht 900 deelnemers uit de Europese ruimtevaartindustrie samen. Kosten noch moeite werden gespaard. De ganse Europese pers werd uitgenodigd en sommige buitenlandse TV stations kwamen opnames maken.

Merkwaardig is dat de Vlaamse pers volledig afwezig was. Van openbare noch commerciële omroep was een spoor te bekennen. Nochtans hoefden zij slechts in hun achtertuin te komen filmen. Wellicht was het thema niet interessant genoeg. Of hadden zij het te druk met opnames van middelmatige figuren in even middelmatige talkshows?

Technologie doet het niet goed in de media. Nochtans is het onderwerp boeiend genoeg om de concurrentie aan te gaan met wat vandaag aangeboden wordt. Wellicht bewegen zowel ingenieurs als journalisten zich nog teveel in hun eigen kleine cirkels. Beide beroepen hebben echter de opdracht om beter te doen. Dat is goed voor de maatschappij. Op die manier weet de maatschappij wat met haar onderzoeksbudgetten gebeurt en op die manier kunnen jongeren belangstelling ontwikkelen voor technologie. Op dit moment is de technologie volledig afwezig in de school en op de kijkbuis.

Binnen de K VIV, de Koninklijke Vlaamse Ingenieursvereniging, heb ik er vaak voor gepleit dat de vereniging zich zou inzetten voor een uitgebreide serie documentaires over het werk van ingenieurs en technici in de Vlaamse industrie. Dat mag wat kosten. Het zal zich terugbetalen. Maar omdat de K VIV vergaderingen bestaan uit goedbedoelende vrijwilligers met chronisch tijdsgebrek zoals ikzelf is daar tot dusver nooit een concreet initiatief genomen. Ik hoop ooit iemand te ontmoeten die daarbij kan helpen.

Bonn

2010-03-30T23:12:00.002+02:00

Universiteit Bonn

Galileo Application Days

2010-03-07T18:16:00.005+01:00

Zie mijn engelstalige blog

Liveline project

2010-02-27T21:05:00.004+01:00

De 'sociale webdiensten' kennen momenteel een razend succes. Het is interessant te zien wat er allemaal gebeurt op LinkedIn, Plaxo, Facebook,...en op zovele andere webdiensten. In mijn engelstalige blog beschrijf ik wat er gebeurt als je aan deze diensten een component van 'geografische positie' toevoegt, en dat heeft nu geleid tot een R&D project voor de Europese Commissie, Liveline genaamd.

Het Liveline project is een echte 'Benelux' samenwerking tussen drie dynamische KMO's en een onderzoeksinstituut. Het is tegelijk ook een project met interdisciplinaire samenwerking tussen ingenieurs en experten uit de humane wetenschappen. Het belooft daarom ook heelwat maatschappelijke weerklank te krijgen.

Zie de engelstalige blog en een eerdere bijdrage over locatiegebaseerde diensten.

De Kerk bloost

2010-01-07T22:06:00.009+01:00

'De Kerk bloost' is een boek dat geschreven werd door Dr. Jürgen Mettepenningen en uitgegeven werd bij Davidsfonds. Het zou door kerkleiders en leken in Vlaanderen moeten gelezen worden.

Misschien had de titel ook kunnen luiden: 'De kerkgangers blozen' of 'De kerkleiders (zouden moeten) blozen.' Het boek handelt vooral over het profiel, het gedrag, de communicatie en de geloofwaardigheid van de kerk, wat zij zegt en doet, hoe zij waargenomen wordt, het goede dat zij verricht en het leed dat zij veroorzaakt. Het gaat daarbij veel meer over het raakvlak tussen kerk en maatschappij dan over de feitelijke inhoud van de leer van de kerk.

De auteur maakt een goed overzicht van weliswaar bekende pijnpunten in de Kerk. Daarbij is hij zeer genuanceerd. Hij is kritisch maar tegelijk ook zeer mild tegenover Kerk en kerkleiding. Hij formuleert een aantal opvallende, originele voorstellen; zo lanceert hij het idee om minder belangrijke katholieke vakantiedagen te verplaatsen naar feestdagen van andere religies en levensbeschouwingen. Misschien bestaat er nog geen democratisch draagvlak voor, maar ik vind het een overweging waard.

De auteur ziet veel heil in katechese. Ik zie daarbij een groot probleem van gebrek aan mankracht. Katechese gebeurt best thuis, op school en in de kerk zelf. Een neven-woorddienst voor kinderen zoals bij ons in Heverlee vind ik wel een haalbare vorm van katechese.

Een verdienste van dit boek is dat ook de verantwoordelijkheid van de leken belicht wordt. Omdat de geestelijkheid altijd dominant geweest is in het kerkgebeuren, zijn de leken het gewend geraakt als schapen te volgen. Dat moet nu veranderen.

Maar tegelijk geloof ik dat de crisis in de Kerk niet alleen te maken heeft met het beleid en met de communicatie, maar ook met inhoud van de leer zelf. Daar zit met name nog een belangrijk probleem dat ik in een volgende blog zou willen aankaarten.

Mijn kerstessay 2009-2010

2009-12-30T11:46:00.007+01:00

Mijn kerstessay 2009-2010 handelt over hyperactiviteit.

In mijn vorige blog stelde ik al dat de mens over-actief is. Welnu, vele deskundigen en niet-deskundigen beweren dat stress een van de grootste gezondheidsproblemen van onze tijd is. Ik ga dat niet ontkennen want hyperactiviteit genereert stress en stress genereert hyperactiviteit.

Maar stress is subjectief en niet zo gemakkelijk te vatten. Misschien kan het maatschappelijk debat vruchtbaarder gemaakt worden door te spreken over een algemeen probleem van hyperactiviteit. Want door hyperactiviteit te bestrijden, bestrijd je niet alleen stress en bijhorende gezondheidsproblemen maar ook andere kwalen van onze tijd zoals overconsumptie, spilzucht en milieuschade, wat dankzij Kopenhagen 2009 een belangrijk thema geworden is. In deze tekst probeer ik ook het belang te schetsen voor de politieke, de sociale en de psychische vrede, voorwaar een uitstekend kerstthema.

Zie de volgende webpaginas op Willemshome:

http://homepage.internet.lu/lahaye/politiek.html
http://homepage.internet.lu/lahaye/hyperactiviteit.pdf

Blaise Pascal, Kopenhagen, winterprik en kerstmarkt

2009-12-20T14:58:00.006+01:00

Blaise Pascal opperde reeds dat alle onheil dat de mens overkomt, voortkomt uit het feit dat een mens niet in staat is stil te zitten in een kamer. Het edele genie kan niet van banden met de milieubeweging verdacht worden, maar in de context van Kopenhagen lijkt deze idee nog aan waarde gewonnen te hebben. De mens is inderdaad overaktief en moeilijk te stoppen. Steeds op zoek naar het beste voor zichzelf en voor zijn geliefden is de mens rusteloos, en steeds verbruikt hij daarbij natuurlijke rijkdommen en stoot hij CO2 uit.

Dat ondervonden we nog maar eens bij de laatste 'winterprik'. (Als het tegenwoordig sneeuwt, dan zeggen we niet meer dat het sneeuwt, maar dat we 'een winterprik' krijgen, alsof de eigenlijke winter nog moet komen, maar blijkbaar kunnen we zowel in december als in maart nog een winterprik krijgen.) Uw dienaar genoot de twijfelachtige eer bijgedragen te hebben tot een nieuw filerecord, zeg maar milieuramp, naar aanleiding van de laatste winterprik: een slordige 500 km file op onze Belgische wegen. Enerzijds bestaat er een 'geloof' dat dergelijke winterprikken een gevolg zijn van onze CO2 emissie, anderzijds is het duidelijk dat deze winterprikken op zichzelf nieuwe milieurampen teweegbrengen omwille van de chaos die ze veroorzaken op onze wegen.

Onze overaktiviteit is bijzonder in de adventstijd goed waar te nemen, alsof de komst van de Mensenzoon een extra kooplust teweegbrengt. Een kerstmarkt bezocht je vroeger door op een zaterdag de bus naar Aken te nemen. Vandaag kan je in iedere stad op zondag kerstmarkt genieten, de crisis heeft blijkbaar het aantal winkelzondagen nog verhoogd. Vandaag sta ik aan de kant van de Farizeeën die de Sabbat gerespecteerd willen zien. Blaise Pascal zou ongetwijfeld hetzelfde denken; de arme man is nooit getrouwd.

Liefdeskilometers - "Love Miles"

2009-11-08T16:13:00.013+01:00

Ik verwijs graag naar mijn bijdrage over voedselkilometers - "food miles".

Naar analogie hiermee beschrijft George Monbiot in zijn boek 'Hitte' het begrip 'Love Miles' - liefdeskilometers. In ons dagelijks leven, voor ons werk, voor onze opleiding, voor het huishouden moeten we noodgedwongen heelwat kilometers afleggen, met auto, trein, schip of vliegtuig. Dat is op zich al uiterst problematisch voor het milieu, maar de modale burger kan zich misschien nog enigszins troosten met de al dan niet correcte gedachte dat deze verplaatsingen 'noodzakelijk' zijn en dat er geen alternatief is. (Wel merkwaardig dat de technologie van de videovergadering nog in zijn kinderschoenen staat, 40 jaar na de maanreis van Neil Armstrong en 55 jaar na die van Kuifje.)

Daarbovenop leggen we echter een gigantisch aantal kilometers af, eenvoudig om geliefden, familie en vrienden te bezoeken. Misschien bezoeken we hen omdat het lang geleden is dat we hen gezien hebben, of misschien werden we uitgenodigd op een etentje, of een groot feest. Veronderstel dat je een uitnodiging zou weigeren omdat je de af te leggen afstand te groot vindt, omdat het risico op de weg te groot is, of omdat de impact op het milieu te groot is. In onze huidige morele opvattingen lijkt dit verwerpelijk; het lijkt wel of we onverschillig zijn. Ons milieubewustzijn is nog niet voldoende ontwikkeld om de milieu-impact van de reis zelfs maar te overwegen.

Zo zijn er mensen die wekelijks honderden kilometer afleggen met de wagen om familie of vrienden te bezoeken. Voor een huwelijk in een internationaal gezelschap stappen soms tientallen mensen in het vliegtuig naar een ander land of een ander continent. Voor een eenvoudige receptie rijden mensen vaak honderden kilometer omdat ze geen andere geldige reden zien om de uitnodiging te weigeren. Je kan toch niet zeggen dat je het te ver vindt?

Daarmee wil ik niet zeggen dat verplaatsingen naar geliefden niet 'noodzakelijk' kunnen zijn. Maar toch: het wordt tijd de opvattingen hierover te wijzigen. Men moet stilaan rekening gaan houden met afstand. Wie een verre reis naar zijn geliefden vermijdt, toont zijn liefde voor de planeet en daarmee ook voor zijn geliefden. Het is niet omdat men op een evenement niet aanwezig is, dat men niet houdt van de organisatoren.

Vlaanderen in de buitenlandse pers

2009-11-02T17:18:00.006+01:00

De Belgische crisis krijgt regelmatig aandacht in de buitenlandse pers. Het is altijd interessant iets over je eigen land te lezen in een buitenlandse krant. Een frisse kijk van buitenaf zou je kunnen zeggen.

Vlamingen die dit soms doen, weten dat de meeste berichten erg pijnlijk zijn. Vlaanderen blijkt een land van overdraagzaamheid en racisme te zijn. Dat komt omdat Vlamingen erg kortzichtig zijn en vooral erg provincialistisch. Ze stemmen voor uiterst rechtse partijen. Ze bannen alwat niet Vlaams is, weg uit hun grondgebied. Vlamingen zijn ook erg hebzuchtig en daarom willen ze scheiden van Wallonië. Ons imago benadert dat van de Serviërs met dit verschil dat het imago van de Serviërs aan de beterhand is. Deze clichés hebben meerdere oorzaken.

Een eerste oorzaak is te zoeken bij de correspondenten. Stel: u leidt een Luxemburgse krant en moet een correspondent naar België sturen. Wellicht zal de correspondent franstalig zijn en wellicht zal hij zich in Brussel vestigen. Daar leest hij Le Soir, hij kijkt RTBF en gaat naar franstalige bijeenkomsten. Zijn verslag over België zal overeenkomstig zijn. In Luxemburgse kranten worden gematigde Vlaamse politici letterlijk als 'Gauleiters' beschreven (sic).

Een tweede oorzaak is te zoeken bij de politieke oriëntatie van de pers zelf. Deze is gewoonlijk niet centraal-neutraal maar neigt naar links. En het is logisch dat Vlaanderen daarbij aan de verkeerde zijde staat.

Een derde oorzaak ligt bij de Vlamingen zelf. Men noemt geen koe bont of er is een vlekje aan. En we hebben wel degelijk een aantal vlekken, al is het niet zo dramatisch als in de buitenlandse pers beweerd wordt.

Een eerste fout die we maken is dat we soms maatregelen uitvaardigen die weliswaar een 'Belgische' logica hebben, maar die gemakkelijk en/of doelbewust verkeerd uitgelegd kunnen worden. Een typisch voorbeeld is de verplichting Nederlands te kennen (theoretisch is het kennen maar eigenlijk is het leren) om een sociale woning te kunnen bemachtigen. Misschien is het begrijpelijk in de Belgische context. En insiders weten ook dat de lat voor anderstaligen niet hoog gelegd wordt, maar op die manier hebben we aan onze politieke tegenstanders het ultieme bewijs geleverd dat we etnische purificatiedrang vertonen. Idem voor heelwat andere taalwetten die aan hun doel voorbijschieten.

Een tweede fout die we maken, is dat we de buitenlandse pers zijn gang laten gaan en onvoldoende aan diplomatie doen. Inzake diplomatie hebben de Vlamingen een achterstand van 200 jaar goed te maken op de franstaligen. Ik weet dat het probleem wel gekend is en dat er al heelwat initiatieven genomen werden door de Vlaamse overheid en door verschillende organisaties. Maar er is nog heel wat te doen.

Sommigen zullen zich afvragen waarom het imago van Vlaanderen zo belangrijk is? 'Als dat van België maar goed is!' zullen sommigen zeggen. In een binnenlandse context wordt het soms zo voorgesteld dat wat goed is voor Vlaanderen, slecht moet zijn voor België en vice versa. In het contact met buitenlanders gaat men snel inzien dat deze negatieve koppeling niet opgaat. Een goede Belg heeft er dus alle belang bij Vlaanderen, maar ook Wallonië, te promoten en het omgekeerde is ook waar. Een goede Vlaming is niet gebaat bij een beschadiging van de reputatie van België in het buitenland.

Biosfeer 2

2009-11-01T21:16:00.004+01:00

In de woestijn van Arizona staat een bouwwerk dat in vergetelheid dreigt te raken. Biosfeer 2 wordt over het algemeen als een mislukking aanzien. Als we echter alleen naar de doelstellingen van dit experiment kijken, is het misschien wel een van de belangrijkste experimenten van vorige eeuw.

Aanvankelijk zag ik dit experiment rond 'onafhankelijke ecosystemen' vooral als noodzakelijke springplank voor langdurige ruimtereizen, en dat is nog steeds belangrijk. Maar hoe langer ik erover denk, hoe meer ik het belang ervan inzie voor de wereld hier bij ons.

Als deze generaties de planeet in een versneld tempo verbranden, dan moeten ze het scenario van een klimaatkataklisme voorbereiden, zelfs al is er nog geen wetenschappelijke zekerheid. Onze levenswijze hebben we weliswaar nog niet veranderd, maar bijna iedereen gaat alvast akkoord dat preventieve maatregelen noodzakelijk zijn. Maar hebben we al gedacht aan noodmaatregelen; met andere woorden: hebben we al gedacht aan een nooduitgang als dit klimaatkataklisme zich voordoet?

Meer hierover op mijn engelse blog.

God en het gesteente

2009-07-26T14:47:00.012+02:00

Dit boek van Gerard Bodifée, uitgegeven bij Davidsfonds, handelt over de verhouding tussen wetenschap en religie. Dit boek behoort tot het beste wat ik over dit onderwerp al las, ook al ben ik geen wetenschapsfilosoof. De auteur doet een eerlijke poging om wetenschap en religie in hun juist kader te plaatsen, om hun rol voor mens en maatschappij duidelijk te maken. Het is duidelijk dat hieraan geen behoefte zou bestaan indien er tussen wetenschap en religie geen spanningsveld zou bestaan en daar gaat de auteur ook niet aan voorbij.

De inleiding komt al snel tot de kern van de zaak. Ons heelal, eigenlijk een steen, is tot leven gekomen, vanuit haar eigen eenvoudige natuurwetten, en alleen tijd was daarvoor nodig. Ook de wetenschapper moet erkennen dat ons bestaan mysterieus is, zowel wat haar oorsprong betreft als wat haar diepere aard betreft. Wetenschap en religie hebben gemeen dat zij gedreven worden door het streven van de mens naar eenvoud en schoonheid, maar ze handelen over verschillende aspecten van ons bestaan: enerzijds de fysische werkelijkheid, anderzijds de 'transcendente' werkelijkheid: onze betrokkenheid bij onze bestemming, onze levensoriëntatie en de zin van ons bestaan. (Ik formuleer hier in eigen bewoordingen.)

De auteur verklaart waarom de spanning tussen religie en wetenschap zo hoog opgelopen is. De kritiek die in de negentiende eeuw al geformuleerd werd op de godsdienst, werd door de Kerk nooit ernstig weerlegd. Inderdaad ligt hier één van de diepere oorzaken van de achteruitgang van de godsdienstpraktijk. En ik zou eraan toevoegen: de Kerk heeft verkozen zich in haar eigen letterlijke versie van de universele waarheid op te sluiten, zonder de beperkingen van haar beeldspraak toe te geven en zonder open te staan voor nieuwe inzichten uit de wetenschap en uit andere levensbeschouwingen. Nochtans heeft zij minstens een kenmerk gemeenschappelijk, zowel met de wetenschap als met de andere levensbeschouwingen, namelijk het streven naar goedheid, waarheid en schoonheid. Daarom blijf ik optimistisch dat een synthese nog mogelijk is, ook binnen onze Kerk. Gerard Bodifée heeft alvast een goede aanzet gegeven.

Het 'wetenschappelijk' gedeelte van dit boek deed me even stil staan bij de merkwaardige en moedige 'gedachtensprongen' waartoe Kopernikus en Kepler in staat waren en beseffen hoe wonderlijk het verschijnsel wetenschap zelf is. In een meer filosofisch gedeelte behandelt de schrijver verschillende historische pogingen om het godsbegrip te definiëren. Interessant is het hoofdstuk over 'ik' waar de Indische Upanishaden ons leren dat achter de fysische werkelijkheid een moeilijk te duiden diepere werkelijkheid schuilgaat. En net zoals in de fysische werkelijkheid, blijkt al het zijnde in die andere werkelijkheid iets gemeenschappelijks te hebben.

De epiloog van het boek is briljant. Ik heb tot dusver mijn eigen begrip van de Schepping nog niet beter kunnen samenvatten.

In Europa

2009-06-21T13:38:00.012+02:00

"Ik vind dat je, wat je kunt doen, ook móét doen" is de belangrijkste uitspraak die ik wil onthouden uit dit magnum opus van Geert Mak. De woorden komen uit de mond van een 58-jarige Roemeense professor die pas na 1990 een heleboel dingen kon doen die het grootste deel van zijn leven onmogelijk waren geweest.

Na wat in de twintigste eeuw gebeurde, zijn die woorden echter van toepassing op ons allen, Europeanen. Geert Mak toont dit meesterlijk aan door "idyllische" plaatsen te bezoeken als Dachau en Auschwitz, maar ook Tsjernobyl, Dresden, Stalingrad en Srebrenica. Het is geen opbeurend verhaal. Het is het verhaal van een eeuw van bloed en leugens.

Dit werk heeft twee grote verdiensten.

Eerst en vooral schetst het een tamelijk volledig beeld van de grote wreedheden van vorige eeuw, niet verwonderlijk met de holocaust als climax. Interessant is ook de analyse van wat dit mogelijk maakte, wetende dat de finale waarheid hieromtrent nooit helemaal te vatten is. De schrijver vermeldt naast het 'antisemitisme' ook de perverse gladheid van een gewetenloze bureaucratie, waarbij honderdduizenden de nodige opdrachten uitvoerden met geen ander doel dan carrière maken. Ter meditatie...

Ten tweede doet "In Europa" ons beseffen hoe de oostelijke helft van Europa na deze gruwel nog een halve eeuw gevangen bleef zitten in onderdrukking en leugen. (Het is nog niet helemaal voorbij in een aantal landen...) Alleen al daarom moeten ook wij, West-Europeanen, doen wat we kunnen doen, om terug te komen op het citaat van de Roemeense professor.

Ik herinner me hoe we kort na de stichting van de European Young Engineers in 1994 de Hongaren opnamen in onze groep. Ze kwamen van ver, ze spraken geen woord, communicatie was uiterst moeilijk, maar het belangrijkste was: ze waren er, op onze bijeenkomsten in Amsterdam, Brussel en Dublin. In het algemeen vind ik dat we in politiek en economie het maximum moeten doen voor Oost-Europa; ik weet niet wat dat "maximum" is, maar de huidige crisis is voor hen nog rampzaliger dan voor ons.

In Europa voel je aan dat bijna alle Europese volkeren nog de wonden likken van de vorige eeuw en dat praten nog moeilijk valt. Ietwat oneerbiedig gezegd, maar wellicht was daarom alleen een "reizende Hollander" in staat om dit karwei tot een goed einde te brengen.

Ik verwijs graag naar enkele andere blogberichten in dit verband, namelijk Onkel Wilhelm en Roemenië.

De Fuuss am Frack an a Maansgréisst

2009-06-16T21:29:00.013+02:00

"De Fuuss am Frack an a Maansgréisst" is de ondertitel van de "Renert", het Reinaartverhaal dat in 1872 in het Luxemburgs geschreven werd door Michel Rodange (vandaag verkrijgbaar bij Editions Guy Binsfeld).

Bij nederlandstaligen wekt deze titel onmiddellijk een gevoel van herkenning op. Daarom gebruikte ik deze titel ook om iets te schrijven over de Luxemburgse taal in het tijdschrift van de Orde van den Prince, een vereniging die zich inzet voor de cultuur in de lage landen, waartoe ik in dit geval ook Luxemburg reken.

Het Luxemburgs is nog onbekend en onbemind in Vlaanderen en Nederland. In mijn tekst probeer ik enkele vragen te beantwoorden in verband met deze "kleine" taal: is het Luxemburgs wel een taal? Hoe gaan Luxemburgers om met hun eigen taal en met andere talen? Wat leert het Luxemburgs ons over het Nederlands?

Zie de Prince Nieuwsbrief van mei 2009 bladzijde 11 en 12.

Over de Luxemburgse taal kan men bijkomende informatie vinden op mijn homepages:

http://homepages.internet.lu/lahaye/Luxemburgs.html

De scheiding tussen Islam en Staat

2009-06-07T16:39:00.011+02:00

Na mijn analyse van de scheiding tussen Kerk en Staat werd het me duidelijk dat we ook meer en meer te maken hebben met een problematiek van scheiding tussen Islam en Staat. Ik moet deze problematiek vooraf definiëren. Ten eerste: wat het begrip 'staat' betreft. In de hier volgende analyse gaat het over de scheiding Islam - Staat in een westerse staat als de onze. Ik spreek me hier niet uit over de problematiek die zich stelt in islamitische landen als Saoedi-Arabië, Pakistan of Turkije.

Ten tweede: wat het begrip Islam betreft, bedoel ik hier de gematigde godsdienst waarin mensen naar eigen godsvrucht en vermogen de vijf zuilen van de Islam respecteren (Geloofsbelijdenis, Salaat bidden, Zakaat afstaan, Ramadan naleven en bedevaart naar Mekka). Ik bedoel hier niet de 'totale' of 'radicale' Islam inclusief de toepassing van de Sharia als wetgeving. Sommigen beweren dat die 'gematigde' Islam een contradictio is. Ik durf daaraan te twijfelen. Ten eerste zijn er tijden geweest waar het christendom zich ook al eens van haar fanatieke zijde liet zien en dat heeft er niet toe geleid dat een gematigd christendom niet mogelijk was. Ten tweede, zelfs al zou een gematigde Islam niet bestaan, dan bestaat volgens een Cartesiaanse denkwijze tenminste toch het concept van een gematigde Islam, aangezien ik het me best kan voorstellen. In onderstaande tekst moet ik dergelijke gematigde godsdient met de term 'Islam' duiden, al was het maar omdat ik er geen nieuw woord voor kan uitvinden.

Mijn tekst probeert aan te geven in welke mate westerse maatschappijen in hun wetgeving rekening kunnen houden met verzuchtingen vanuit deze 'Islam'-gemeenschappen. Daarbij zijn er twee principes.

Ten eerste mag de 'verzuchting' niet in strijd zijn met westerse waarden, daarover zijn politici het meestal eens. Maar ik stel vast dat we naar onszelf toe wel zeer permissief zijn wat betreft westerse waarden en dat we naar moslims toe wel erg streng zijn, zelfs een hoofddoek is al teveel.

Tweede principe is dat de allochtone minderheid meer inspanning moet leveren om zich aan te passen dan de autochtone meerderheid. Daarover zijn de meeste politici het ook eens, maar velen vinden dat autochtonen geen enkele inspanning moeten doen om tegemoet te komen aan wensen van een minderheid. Naar mijn bescheiden mening mag ook van de autochtone bevolking een kleine, graag gedane inspanning verwacht worden. En dan is er veel mogelijk, zie:

http://homepage.internet.lu/lahaye/politiek.html
http://homepage.internet.lu/lahaye/scheiding_islam_staat.pdf

RFID technologie in bedrijfsprocessen

2009-06-01T14:16:00.016+02:00

RFID staat voor Radio Frequency Identification. De technologie laat toe gegevens te lezen of te schrijven naar geintegreerde schakelingen (chips mét antenne, ook tags genoemd) met behulp van elektromagnetische golven die vanop korte of middellange afstand gestuurd worden vanuit een RFID reader/writer. Misschien kent u deze technologie al. Vele bedrijven gebruiken security badges op basis van RFID technologie. Ook winkeldiefstal-detectoren zijn vaak gebaseerd op RFID technologie. RFID wordt op dit moment al veel gebruikt in de logistiek.

De Europese Commissie gelooft sterk in het potentieel van deze technologie. Enerzijds kan gewerkt worden aan de kostprijs van de readers en de tags: die moet dalen. Anderzijds kunnen en moeten de prestaties van de technologie naar omhoog. De chips hebben steeds meer capaciteit wat betreft geheugen en verwerkings-snelheid. Bij IMEC wordt zelfs gewerkt aan de wasbaarheid van deze chips.

Onze organisatie EuroTeleServ neemt deel aan een onderzoeksproject van het 7de kaderprogramma van de Europese Commissie. Het project heet Cuteloop, wat staat voor 'Customer in the loop' en het wordt geleid door ATB Bremen. De bedoeling is na te gaan hoe RFID technologie en gedecentraliseerde gegevensverwerking kunnen bijdragen tot efficiënte bedrijfsprocessen, ook en vooral bij KMO's. EuroTeleServ onderzoekt de combinatie met satellietnavigatie (GNSS) technologie.

De lange termijn visie die de Europese Commissie in dit onderzoeksprogramma voor ogen heeft is het zogenaamde "Internet of Things". De idee is dat ieder 'ding' (product, halffabricaat, werktuig of persoon) een identiteit op het internet zal verwerven zodat alle gegevens van waar dan ook toegankelijk zijn voor wie over de nodige rechten beschikt. GPS en Galileo moeten ervoor zorgen dat niet alleen de huidige positie van een product bekend is, maar ook de volledige route die een product afgelegd heeft. Op die manier kunnen bij voedsel contaminaties met pesticiden of ziektekiemen opgespoord worden en kunnen ook de voedselkilometers bepaald worden.

(Afbeeldingen van Fraunhofer en RFIDA)

http://www.cuteloop.eu

S-Band: een nieuwe doorbraak in de satellietcommunicatie

2009-05-25T21:37:00.011+02:00

Op 3 april jongstleden werd Eutelsat's W2A satelliet gelanceerd. De satelliet werd gebouwd door Thales-AleniaSpace (foto) en heeft een bijzondere lading aan boord, een zogenaamde S-band transponder. Deze zal commercieel geexploiteerd worden door SOLARIS Mobile, een joint venture onderneming opgericht door SES Astra en Eutelsat. Het bijzondere aan deze S-band transponder is dat hij communicatie mogelijk maakt met mobiele telefoontjes en met modems in voertuigen via twee frequentie-banden van 30 MHz (1 voor zenden, 1 voor ontvangen).

Een tweede bijzonderheid is dat deze S-band frequenties, uiteraard mits inachtname van een aantal regels, ook op onze aardbodem mogen gebruikt worden. Dat maakt het mogelijk een satellietsignaal op aarde te ontvangen en lokaal te versterken, zodat het ook binnenshuis goed kan ontvangen worden. Er werd een zogenaamde DVB-SH standaard ontwikkeld om dit frequentiespectrum efficiënt te gebruiken.

Deze technologie zal het bijvoorbeeld mogelijk maken televisie te ontvangen vanaf een draagbare telefoon of in een voertuig. Verder kan men er zogenaamde locatiegebaseerde diensten mee oproepen. De nieuwe technologie vindt ook zeer nuttige toepassingen in het genereren van hulpdienst-signalen vanuit voertuigen die bij een ongeval betrokken zijn of in het ondersteunen van crisismanagement in door rampen geteisterde gebieden.

De technologie is een doorbraak in de satellietcommunicatie omdat we voor het eerst grote hoeveelheden data ("breedband") naar en van mobiele apparaten kunnen sturen in beide richtingen en gebruik makend van een relatief kleine omnidirectionele antenne. Het bijzondere tegenover 3de en 4de generatie 'GSM' systemen is de mogelijkheid grote gebieden te bestrijken met 1 satelliet en zogenaamde televisie-broadcasting te doen.

Ongetwijfeld biedt dit systeem ontzettend veel mogelijkheden. Als u nog mooie toepassingen ziet of als u graag met ons een project voor ESA wil uitwerken, dan verneem ik dat graag.

De scheiding tussen Kerk en Staat

2009-05-13T21:45:00.003+02:00

De scheiding tussen Kerk en staat is 800 jaar na Frederik Barbarossa nog steeds een heet hangijzer. Dat heeft te maken met het feit dat de Kerk, zeker tot 25 jaar geleden, nog een vrij grote invloed had ook al mocht ze geen feitelijke politieke macht uitoefenen. Dat heeft ook te maken met het stijgend politiek belang van de Islam. En tenslotte heeft het ook te maken met het feit dat “de scheiding tussen Kerk en Staat” in Frankrijk een godsdienst is, meer bepaald een staatsgodsdienst. En als het regent in Parijs, dan druppelt het bij ons in Brussel.

Zo konden we recent van enkele conflicten genieten. Laten we even bij Parijs blijven. Een recent conflict werd veroorzaakt door de uitspraak van de paus tegen het gebruik van de ‘capote anglaise’, ook wel condoom genoemd. (Dit klinkt toch zoveel eleganter in het Frans; bovendien grappig dat de Fransen deze capote ‘anglaise’ noemen, terwijl de Duitsers dit een ‘Pariser’ noemen.. Het alomgeprezen kleinood lijkt op die manier gereserveerd voor buitenlands gebruik.)

We hadden ook recent het euthanasievraagstuk naar aanleiding van het overlijden van een bekende Vlaamse schrijver. In deze dossiers is aan beide zijden nogal wat onzin verkocht en daarom wil ik graag mijn steentje bijdragen.

Zie:

http://homepage.internet.lu/lahaye/politiek.html

http://homepage.internet.lu/lahaye/scheiding_kerk_staat.pdf

Onkel Wilhelm

2009-05-04T20:59:00.008+02:00

"Onkel Wilhelm" of een kleine geschiedenis van Duitsland is een boek dat de moeite waard is te lezen. Het is een uitgave van Davidsfonds geschreven door Giovanni Peirs. De schrijver vertelt het levensverhaal van een familielid, "Onkel Wilhelm", die de geschiedenis van Duitsland beleeft van 1914 tot na de Duitse hereniging. Onkel Wilhelm was geboren in Namibië, bracht het grootste deel van zijn leven door in Berlijn, werd er predikant-pastor en heeft veel van zijn belevenissen opgetekend.

Het verhaal van deze naamgenoot is natuurlijk interessant omdat het zich afspeelt in een land waarin ik om beroepsredenen vaak vertoef. Het doet je beseffen dat wij in eigen land bijna niets weten over ons oostelijk buurland. Tegelijk ga je inzien dat de problematiek van het Duits (hardnekkig) nationalisme precies te wijten is aan een zeer recente (1870) en onzekere natievorming vanuit een complex veelvoud aan mini-staatjes.

Onkel Wilhelm maakt 4 regimes mee: het Keizerrijk (Bismarck), de Weimarrepubliek, het Naziregime en de DDR. De conclusie aan het einde van zijn levensverhaal is tegelijk pijnlijk en indrukwekkend: "Bij elke omwenteling die ik heb meegemaakt, heb ik moeten leren dat het vorige regime waardeloos (of crimineel) is geweest." en ook "Hoe komt het dat wij deze informatie altijd van anderen hebben moeten krijgen?". Als Onkel Wilhelm eindelijk van 'echte' vrijheid en democratie kan genieten, is zijn leven zo goed als voorbij.

Over legitimiteit en het taboe van de federale kieskringen

2009-04-21T21:33:00.006+02:00

Ik verwijs naar mijn blog van november 2007. Wat is er intussen gebeurd? Welnu, België bestaat nog steeds, maar is er echt een uitweg uit de Belgische crisis gevonden?

Weliswaar hebben we nu een regering en die is iets stabieler geworden. We hebben echter geen staatshervorming en dat betekent dat een democratische meerderheid in Vlaanderen (zelf een meerderheid in België) haar zin niet gekregen heeft. Met drie grote partijen in Wallonië en 1,7 grote partijen in Vlaanderen kan men zich afvragen of deze regering wel over voldoende democratische legitimiteit beschikt in het noordelijk gedeelte van het land. Het federale niveau lijkt onbestuurbaar geworden, als het tegelijk ook democratisch moet blijven.

De politici en partijen staan op federaal niveau lijnrecht tegenover elkaar omdat ze de belangen van de eigen regio moeten vertegenwoordigen en omdat de druk van pers en kieskorps enorm toegenomen is. Daarom ben ik niet langer tegen de idee van federale kieskringen, ook al is het een absoluut taboe voor de Vlaamse beweging. (De redenen daarvoor waren begrijpelijk, maar snijden vandaag geen hout meer.)

Op het Europese niveau zie je soortgelijke problemen. De vertegenwoordigers van de lidstaten verdedigen hardnekkig de belangen van de eigen lidstaten. Niemand vertegenwoordigt het algemeen Europees belang en zo kan er geen coherent Europees beleid komen. Als medewerker in de ruimtvaartindustrie, ben ik een onmiddellijk slachtoffer daarvan; denk maar aan de problemen met Galileo.

Het is het overwegen waard: misschien heeft vooral Vlaanderen belang bij federale kieskringen, als we ervan uitgaan dat het federale niveau behouden moet blijven. Want in het huidige systeem kunnen Vlaamse belangen (zoals de staatshervorming, maar ook de economische belangen) jarenlang geblokkeerd worden, omdat de al te rechtlijnigen niet behoorlijk kunnen functioneren op federaal niveau. Stel dat je federale kieskringen invoert, dan kan een PRL, CDH of PS politicus zich plots genoodzaakt zien Vlaamse belangen te verdedigen, al was het maar om Wallonië te laten overleven. Ik denk dat een aantal dossiers betere vooruitgang zouden boeken. Ik kan me natuurlijk vergissen, maar van het huidige systeem weten we dat het niet (goed) werkt en dat het niet duurzaam is...

Nittel

2009-04-07T21:35:00.002+02:00

Mijn favoriete stek in de Moezelvallei

Mijn kerstessay 2008-2009

2008-12-30T15:28:00.000+01:00

Mijn kerstessay 2008-2009 draagt als titel: "Verdiensten versus behoeften".

Het bevat enkele beschouwingen over de bankencrisis, meer bepaald de ontsporingen die aan het licht kwamen rond verloning van topmanagers. Onze maatschappij moet de waarde van arbeid herontdekken. Toegevoegde waarde ontstaat door doelgerichte arbeid. Doelgerichte arbeid genereert, langzaam maar zeker, toegevoegde waarde.

Dit impliceert ook dat hoge waarde die niet uit doelgerichte arbeid ontstaan is, vaak schijn-waarde blijkt te zijn. Een investeerder moet zich dus ook afvragen uit welke arbeid de meerwaarde van zijn belegging ontstaan is.

http://homepage.internet.lu/lahaye/politiek.html
http://homepage.internet.lu/lahaye/verdienstenvsbehoeften.pdf

Immenstaad aan de Bodensee

2008-12-20T13:43:00.001+01:00

Foto genomen op 17 december 2008

Lyon

2008-11-28T20:54:00.001+01:00

"Le Crayon"

De informatieverstrekkende macht als vierde politieke macht

2008-11-16T14:07:00.001+01:00

De drie traditionele machten, de wetgevende, de uitvoerende en de rechterlijke macht hebben vandaag af te rekenen met een nieuwe 4de macht: de media of de informatieverstrekkende macht. Waren de media reeds belangrijk in vroegere tijden, vandaag kunnen ze politici 'maken' en 'kraken' en ze kunnen wel degelijk de politieke agenda bepalen.

Vroeger kon een politicus rechtstreeks in verbinding staan met zijn achterban en met 'het volk'. Dat gebeurde in het dorpsleven, bij meetings in parochiezalen en cafés. De politicus genoot van een stabiele politieke steun indien hij zijn dorpsgenoten steunde en indien hij het niet al te gortig maakte.

Vandaag moet de politicus met het volk communiceren vanuit zijn villawijk. Hij heeft dus de media nodig. Bovendien is de gemiddelde burger beter geschoold dan vroeger en zeker kritisch ingesteld. Zijn stemgedrag is niet meer gebaseerd op dankbaarheid voor bewezen diensten maar op een gevoel van: "Zo (in de negatieve zin) kan ik het ook !".

Ook de media staan nu anders tegenover de politiek. Het gaat nu vooral over het commerciële: over oplages en kijkcijfers. De media hebben er dus meer dan ooit belang aan zoveel mogelijk " spectaculair" nieuws te brengen.

Men stelt ook vast dat de pers een eigen standpunt heeft, een eigen agenda, eigen taboes over de grenzen van de politieke zuilen heen. We noemen dit de politieke correctheid. Iedereen die niet past in het plaatje, wordt verduiveld en gekraakt.

In de ' Belgische ' crisis hebben de media een verpletterende rol gespeeld. De politici werden in een wurggreep gehouden, geparalyseerd door mogelijke negatieve publiciteit bij de geringste toegeving. Iedere negociatie bleek op voorhand onmogelijk door de dreiging van perslekken.
De pers bekritiseerde de betrokken politici hevig maar was zelf een van de hoofdrolspelers in het gebeuren.

De enige tegenremedie lijkt me het internet als alternatief voor radio en TV. Tegendraadse politieke opinies kunnen een zijweg zoeken en vinden op het internet. Het enige probleem dat zij nog dienen op te lossen is de zichtbaarheid van hun boodschap tussen de overvloed aan beschikbare informatie op het www.

Graaf Lamoraal van Egmond: slachtoffer van verraad en intrige

2008-11-03T21:46:00.000+01:00

Dit boek, een uitgave van Davidsfonds, is de moeite waard om te lezen. Het beschrijft in detail de levensloop van de graaf van Egmond en meer bepaald de gebeurtenissen die aanleiding gegeven hebben tot zijn terechtstelling in 1568 te Brussel, samen met Philips van Horne, in opdracht van Filips II, op dat moment koning van Spanje.

Het is verbazingwekkend hoeveel details bekend zijn over het leven van deze man. Daaruit blijkt hoe belangrijk deze figuur in zijn tijd geweest moet zijn. Hij kan als de 'Vlaamse' (in de huidige betekenis van het woord) evenknie van Willem van Oranje beschouwd worden. Interessant is ook zijn militaire loopbaan.

Het levensverhaal leest als een thriller, waarbij je wel weet wat er zal gebeuren, maar niet altijd waarom. Boeiend is ook de problematiek van de politieke macht in de lage landen die zoals altijd gekenmerkt is door een ambiguiteit tussen drang naar vrijheid enerzijds en trouw aan, zoniet onderwerping door een hoger gezag.

Projektwerk in de kennismaatschappij (2)

2008-11-02T16:05:00.000+01:00

De analyse van vorige maand heeft nog geen antwoord gegeven op de vraag hoe men zich dan moet gedragen in een 'turbulente' kennisomgeving. Als het 'traditionele' projektmanagement nergens meer toe schijnt te leiden, wat kan men dan nog doen?

Het traditionele projektmanagement kan wél nog werken, maar dan moet er aan een aantal basisvoorwaarden voldaan worden, en daar nijpt het schoentje meestal.

Projektmanagement vergt planning en controle, en planning en controle vergen goede informatie. Goede informatie kan alleen uitgewisseld worden in een klimaat van vertrouwen tussen medewerkers en meer specifiek tussen 'werkmieren' en managers.

In een omgeving die onder hoge druk staat, is dat vertrouwen vaak zoek. Men probeert de eigen onmacht en zwakheden af te wentelen op de anderen. Er wordt dan geen objektieve informatie meer uitgewisseld en alle planning en controle zijn dan contraproductief, want gebaseerd of wederzijdse verdachtmakingen. De onzekerheid over de projektgegevens is in zo'n omgeving steeds 'de schuld' van iemand.

Dat dit vaak voorkomt in hedendaagse kennisomgevingen, heeft te maken met het feit dat wij met een 20ste eeuws paradigma (Wie hard werkt, haalt zijn doelstellingen. Wie zijn doelstellingen niet haalt, is lui of dom. De toekomst is voorspelbaar.) leven in een 21ste eeuwse kennisomgeving (waarin niet het individu, maar alleen het team zinvolle resultaten kan behalen en waarin de toekomst en de te behalen resultaten bij definitie onduidelijk en ambigu zijn). Een typisch probleem is dat medewerkers hoge verantwoordelijkheden krijgen zonder aangepaste autoriteit. Vandaar de veelvuldig gehoorde klachten van stress en burnout.

Een basisvoorwaarde voor vertrouwen is respect. Respect van de manager voor zijn projektmedewerkers en respect van de medewerkers voor de manager. De manager staat niet tegenover zijn team maar is een deel van zijn team. De medewerkers staan niet tegenover de manager maar voelen zich mede-managers en mede-verantwoordelijk.

Dit respect zal zich automatisch vertalen in begrip. Begrip voor fouten die gemaakt zijn in de planning. Begrip voor fouten in het werk. Maar ook: begrip voor de inherente zwakheden en tekorten van eenieder, en het besef dat deze nooit met communicatie alleen kunnen opgelost worden. Voor deze ' grondhouding' bestaat een mooi woord: de lankmoedigheid.

Lankmoedigheid vergt nederigheid. Zij die de eigen zwakheden kennen, kunnen het meest begrip opbrengen voor zwakheden van anderen en kunnen het best de sterktes van anderen naar voren halen. Zij zullen de beste resultaten halen als manager.

Respect zal zich ook vertalen in motivatie. Medewerkers zullen het gevoel krijgen dat gereduceerde doelstellingen en kleine successen toch haalbaar zijn, dat ze niet afgerekend zullen worden op de geringste fout. Het vertrouwen genereert een goede teamspirit, waarin het onmogelijke soms toch mogelijk blijkt te zijn.

Projektwerk in de kennismaatschappij

2008-10-19T17:23:00.000+02:00

Misschien geniet u ook van het voorrecht projektmedewerker te zijn in de technologische sector. Dan herkent u waarschijnlijk de volgende situatie: u bent verantwoordelijk voor vijf projekten, er zijn vijf mensen in de onderneming die moeten leven van de opbrengsten van het projekt, u moet rapporteren aan vijf instanties en er zijn vijf klanten die u beschimpen voor de vertraging. Boze tongen beweren dat u deze problemen had kunnen vermijden met een degelijk projektmanagement.

Het fenomeen draagt ook een naam: we noemen dit de kennismaatschappij. Ik beweer in dit blogje dat het fenomeen inherent is aan de kennismaatschappij en nog zal toenemen in de toekomst, voorwaar geen goed nieuws als u bij de medewerkers bent. Er zijn vier faktoren die dit fenomeen veroorzaken:

De eerste en belangrijkste is deze: er is een fundamenteel probleem met kennisondernemingen of afdelingen die R&D verrichten. De kosten zijn zeker en hoog; de opbrengsten zijn onzeker en laag. In bedrijven die hun opbrengsten uit produktie halen, bestaat de onhebbelijke neiging de R&D afdelingen toch weer als aparte kostencentra te gaan beschouwen. Gevolg is dat het management van een kennisonderneming steeds weer gedwongen wordt, nieuwe projekten op te starten om voldoende inkomsten voor de troepen te genereren , ook wanneer de lopende projekten nog niet afgewerkt zijn.

Een tweede reden zit in de aard van het kenniswerk zelf. R&D is bij definitie geen routinewerk. Het verloop is dus niet altijd op voorhand gekend. Grote marges in de projekt-offerte zijn meestal onaanvaardbaar voor de klant omwille van de kost en de tijd.

Een derde reden zit eveneens in de aard van het kenniswerk. Er vormen zich voortdurend "flessenhalzen" (bottle-necks) bij kennismedewerkers die een specifieke kennis bezitten. Omdat de projektplanning van een nieuw projekt altijd de projektduur van het nieuwe projekt optimaliseert, kan geen of onvoldoende rekening gehouden worden met engagementen en nazorg gerelateerd aan lopende of voorbije projekten. Bovendien is de intrinsieke aard van het kenniswerk te complex om in beeld te brengen op een Gantt kaart. In de praktijk werkt geen enkele kennismedewerker geisoleerd, hij moet voortdurend vragen stellen aan en antwoorden aan andere kennismedewerkers die in andere projekten verwikkeld zijn, vaak zijn het ook medewerkers van een ander bedrijf op wier planning men geen vat heeft.

Wat als men alle medewerkers tegelijk aan hetzelfde projekt zou laten werken? In de praktijk is dit niet haalbaar omdat dat zou betekenen dat sommige medewerkers niet kontinu aktief bezig kunnen zijn, wat met de huidige loonkost onaanvaardbaar is.

Een vierde reden is minder vrolijk als u de vorige nog vrolijk vond. Door de razendsnelle technologische evolutie van de laatste jaren, gekoppeld aan een extreem hoge tijdsdruk op kennismedewerkers is er een echte roofbouw gepleegd op de beschikbare human resources. Er is geen tijd meer voor opleiding, er is geen tijd meer voor begeleiding van jongeren. Nieuwkomers krijgen onmiddellijk vijf onmogelijke opgaven toegewezen en kunnen nauwelijks rekenen op training of begeleiding. De projekten lopen dan mis en de ganse dagtaak bestaat er dan in om de zieltogende reputatie bij de klant te reanimeren....waardoor nog meer kennis-tijd verloren gaat. De kennismedewerkers wisselen dan ook geregeld van werkgever waardoor het fenomeen nog erger wordt.

Soms vraag ik me af of de financiële crisis vandaag geen weerspiegeling is van de interne chaotische toestand in vele ondernemingen (want in feite zijn alle ondernemingen kennisondernemingen geworden). Opnieuw een bewijs dat de mens begrensd is en dus niet in staat om torens tot in de hemel te bouwen.

Paardenzegening, Sint-Lambertusparochie, Heverlee

2008-09-21T13:42:00.000+02:00

Delft

2008-08-24T22:02:00.000+02:00

Een bezoek aan het praalgraf van Willem de Zwijger te Delft.

Bodman aan de Bodensee

2008-08-18T18:59:00.001+02:00

Locatie gebaseerde diensten

2008-08-17T14:43:00.000+02:00

Locatiegebaseerde diensten of location based services zouden weldra een belangrijke rol kunnen gaan spelen in ons dagelijks leven. Het gaat over diensten waarbij gebruik wordt gemaakt van de geografische positie van de eindgebruiker. Deze positie kan steeds preciezer en betrouwbaarder bepaald worden met satellietnavigatie op basis van GPS of Galileo. Door de positie van een mobiele eindgebruiker te bepalen en deze positie te vergelijken met andere beschikbare gegevens kan je heelwat vragen beantwoorden, zoals waar is het dichtstbijgelegen restaurant, waar blijft medewerker x of je kan gewoon een berichtje krijgen dat een oude bekende zich aan het andere einde van dezelfde straat ophoudt.

Dat zal allemaal nog wat discussies over privacy met zich meebrengen, maar komen zal het. Tenminste als mensen de voordelen beginnen smaken en oplossingen vinden voor de nadelen.

Zo werd in onderstaand beeld uw dienaar 'opspoorbaar' op het internet bij de Nederlandse service provider BLIIN terwijl hij met zijn wagen op weg was naar een EuroTeleServ workshop in Betzdorf Luxemburg. De zorgen over privacy laten we voorlopig aan de politici over.

Lissabon

2008-06-25T21:18:00.001+02:00

Voedselkilometers - "Food Miles"

2008-03-24T14:54:00.000+01:00

Wij vinden het normaal fruit uit Nieuw-Zeeland te kopen. We kopen ook mineraalwater uit Italië. We beseffen onvoldoende dat onze consumentenbeslissingen ook impact hebben op het milieu. Wanneer we een pakje Parma ham kopen, rijdt daarvoor eerst een vrachtwagen varkens van Nederland naar Italië, daarna worden de varkens geslacht en rijdt een vrachtwagen Parmaham van Italië naar Vlaanderen. Met beide vrachtwagens riskeren we in de file te staan en beide vrachtwagens jagen CO2 in de lucht.

De idee van voedselkilometers is dus niet meer dan logisch. Ieder productlabel vermeldt hoeveel kilometers afgelegd werden om het product op de markt te brengen. De consument heeft dan een idee over de fysische lengte van de voedselketen en indirect over de impact op het milieu. In Engeland wordt het al toegepast.

Er zijn drie soorten kritiek tegen voedselkilometers. Ten eerste zouden voedselkilometers alleen het consumentengedrag niet veranderen. Inderdaad, het is pas wanneer voedselkilometers ook tot verhoogde prijzen gaan leiden, bv via taxatie, dat de grote consumentenmassa haar gedrag gaat veranderen. Dat belet echter niet nu reeds voedselkilometers te afficheren voor ecologiebewuste consumenten.

Ten tweede zeggen voedselkilometers niet alles over de CO2 uitstoot. Ook de uitstoot omwille van productie is belangrijk. Dit is een terechte kritiek, maar niets belet ook de productie-uitstoot op een productlabel aan te brengen en op termijn de volledige CO2 impact te afficheren. De voedselkilometers zijn daartoe een eerste, onvolledige, stap.

Ten derde, voedselkilometers zouden schadelijk zijn voor de Afrikaanse boeren omdat die daardoor hun producten minder gemakkelijk op onze markten zouden kwijtraken. Ik ben ontroerd door zoveel, nooit geziene, bekommerdheid over de Afrikaanse boeren. Als de introductie van voedselkilometers de prijzen in Afrika doet dalen, dan ligt dit niet aan de voedselkilometers maar aan de handel zelf. Normaal moeten immers niet de prijzen zakken in Afrika, ze moeten stijgen bij ons. Wij betalen duidelijk een te lage prijs voor productie en transport. De voedselkilometers moeten aan de verbruikers en de distributeurs doorgerekend worden, niet aan de boeren.

De boeren in Afrika zitten in een te zwakke onderhandelings-positie, omdat er geen evenwicht is tussen vraag en aanbod. Dat evenwicht kan er slechts komen met duurzame handel. Het is dus beter nu langzaam voedselkilometers te introduceren en een duurzame handel op gang te brengen, dan eerst een geolied productieapparaat voor het rijke westen tot stand te brengen en daarna plots de boeren failliet te laten gaan omdat ze hun bananen niet meer in het westen mogen verkopen. Laat bij ons de appels goedkoop zijn en de bananen duur. En laat het in Afrika omgekeerd zijn.

Sinaia, Roemenië

2008-03-11T13:27:00.001+01:00

Eurisy is een organisatie met zetel te Parijs die aan politieke beleidsverantwoordelijken de voordelen van satellietcommunicatie duidelijk maakt. Op 10 en 11 maart werd een workshop georganiseerd over lokaal en regionaal risicomanagement en het gebruik van satellietdiensten. Als case study werd de regio van Timiş County in Roemenië genomen omdat daar frequente overstromingen plaatsvinden. De workshop zelf werd in Sinaia, Roemenië gehouden. Namens EuroTeleServ kreeg ik de kans het nut van satellietnavigatiediensten in ramp getroffen gebieden te verduidelijken en dat in Roemenië, een land waar de meesten onder ons niet zo vaak komen.

Eerst iets negatiefs: Roemenië ziet er helemaal niet zo mooi uit als dit beeld van Sinaia doet vermoeden. De schade aangericht door het communisme en door een abrupte overgang naar een corrupt kapitalisme is enorm. Er is veel armoede. Niemand zou geloven dat dit land deel uitmaakt van de EU.

En nu het positieve: in dit soort meetings voel je hoe snel de wereld aan het veranderen is. Vandaag werken Europeanen broederlijk samen in het comité van de regios om de veiligheid van de bevolking te verbeteren. We trekken zonder visum naar Roemenië en praten met wie we willen. Dit was 20 jaar geleden nog ondenkbaar. Kijk hoe snel Zuid-Europa zich in de EU geintegreerd heeft. Er is dus hoop, ook voor Roemenië.

http://www.eurisy.org/

De erfenis van Benedictus (2): het dagelijks leven

2008-03-09T17:54:00.000+01:00

Hierbij verwijs ik naar mijn vorig bericht over management en spiritualiteit. Ik ben tot de boeken van Anselm Grün gekomen via de boeken van de Nijmeegse hoogleraar Wil Derkse. Zijn boeken "Een levensregel voor beginners" en "Gezegend leven" (voor wie naar goede dagen verlangt) zijn duidelijk geinspireerd door dezelfde benedictijnse geest als die van Anselm Grün. De klemtoon ligt bij deze twee boeken echter meer op het dagelijkse leven, hoewel er ook iets wordt gezegd over management en leiderschap.

Wil Derkse beschrijft wat spiritualiteit in het dagelijkse leven kan bijbrengen. In het bijzonder in deze jachtige, soms chaotische tijd kan de regel van Benedictus het dagelijks leven in goede banen leiden. Zo is er het voordeel van regelmaat en matigheid. We hebben allemaal het gevoel een tekort aan tijd te hebben. Een goed tijdsbeheer is dus noodzakelijk. Wil Derkse wijst op het enorme nut van een vaste tijdsindeling in het dagelijkse leven, zoals de benedictijnen dat hebben.

Meditatie, Studie en Arbeid zijn de drie noodzakelijke componenten van een goede inrichting van de dag. Hoe nuttig is het niet de dag te beginnen met een reflectie over de doelstellingen? Verder zou iedere dag ruimte moeten hebben voor studie, zonder de druk van telefoon en e-mail. We hebben nooit goed geleerd te starten en te stoppen met werken. Ons workoholisme is een gevolg van een gebrek aan matigheid.

Misschien klinkt dit utopisch maar het komt overeen met wat veel specialisten in time management vertellen. De productiviteit van de werkvloer zou enorm stijgen indien deze aanbevelingen ernstig werden genomen in het bedrijfsleven.

Maar het gaat hiet niet alleen over productiviteit, de essentie is een verbeterde levenshouding (bijvoorbeeld de cultivering van de deemoed) die tot een hogere kwaliteit van leven leidt.

De erfenis van Benedictus: Management en Spiritualiteit

2008-03-02T17:55:00.000+01:00

Onze werkomgeving is grondig veranderd. Enerzijds komt dat door de teloorgang van vaste structuren in de organisaties en de versnelling van het werktempo door nieuwe werkmiddelen zoals computer en GSM. Anderszijds komt dat doordat we meer een kennis-gebaseerde economie hebben, waardoor alle routine wegvalt en iedereen een unieke bijdrage in de organisatie moet leveren.

Deze wijzigingen hebben geleid tot hoge werkdruk, stress en grote onzekerheid bij leidinggevenden. De traditionele managementmodellen werken niet meer. Maar er is ook grote onzekerheid in de stijl van leidinggeven: moet men meer vrijheid laten of juist meer autoritair worden? Moet men vriendelijk zijn of hard en zakelijk? Wat is het belangrijkst: de doelstellingen van de onderneming of de gezondheid van de medewerkers?

Op deze vragen kan men een antwoord vinden in de boeken van de Benedictijner monnik Anselm Grün: Bezielend Leidinggeven en Spiritualiteit voor Managers. Anselm Grün toont aan dat er geen tegenstelling is tussen het belang van de onderneming en dat van de medewerker. Zijn managementboek is de 1500 oude regel van Benedictus. Benedictus schreef in zijn regel concrete aanwijzingen voor de kellenaar, zeg maar de econoom van de abdij.

In "Bezielend Leidinggeven" beschrijft Anselm Grün de essentie van de stijl van leidinggeven volgens Benedictus. Deze is altijd gebaseerd op respect voor mensen en dingen. De basishouding van een manager is er een van dienstbaarheid. De manager is er niet voor zichzelf maar voor zijn bijdrage aan God en mens, zijn rol in de totstandkoming van het Rijk Gods. Hij gaat dus zorgzaam om met mensen en dingen. Hij luistert aandachtig en zoekt naar wat zijn medewerkers nodig hebben. Hij draagt “als een vader”zorg voor de ontwikkeling van zijn medewerkers, voor de praktische zaken van zijn bedrijf en voor zichzelf.

In "Spiritualiteit voor Managers" gaat hij dieper in op de verschillende ‘deugden’ die daarbij van pas komen: rechtvaardigheid, waarachtigheid, dapperheid, matigheid, verzoening, bezonnenheid en wijsheid. Door meditatie en oefening moet de manager zich deze deugden eigen maken, en toepassen waar dat nodig is. Dit is geen wereldvreemde benadering; uit de regel van Benedictus en de boeken van Grün blijkt daarbij een verrassend realistische inschatting van de menselijke natuur.

Men ziet inderdaad dat veel fout loopt omwille van de grote ego’s en de grote ambitie van managers (zeg maar de hoogmoed). In die zin komen zijn aanbevelingen perfect overeen met die van klassieke managementgoeroes als Peter Drücker. De regel van Benedictus heeft niets aan actualiteit ingeboet. Wie de regel als leidraad hanteert, heeft niets te vrezen, integendeel: zijn medewerkers zullen gemotiveerd worden en de onderneming zal er goed bij varen. Benedictijns leiderschap is een ‘moderne’ stijl van leidinggeven die gericht is op duurzaamheid.

Bijleren met een MP3 speler

2008-02-23T15:36:00.000+01:00

MP3 spelers zijn heel nuttige leerinstrumenten. Zelf gebruik ik ze vaak tijdens trein- of vliegtuigreizen. Vroeger probeerde ik soms een document of boek te lezen in een station of trein. Iedereen weet dat dit gemakkelijk noch comfortabel is: je moet de spullen uit je tas halen, de tafel is te klein, er is teveel lawaai, je bent voortdurend afgeleid. Met een MP3 speler kan je iets bijleren zonder bovenstaande problemen. Je absorbeert de inhoud zonder moeite en je hebt het voordeel dat je naar het landschap kan kijken en / of je spullen in de gaten kan houden.

Er is voldoende inhoud op het www te vinden. Een goede tip zijn de "manager-tools" podcasts, die ik leerde kennen van collega Luc Bongaerts (zie zijn artikel in het K VIV Ingenieursblad van mei 2007). In de podcasts kan je een aantal bruikbare tips vinden voor het dagelijkse leven van een manager. De inhoud is geinspireerd op klassieke managementboeken van o.a. Peter Drücker (the Effective Executive). De stijl van de podcasts is 'Amerikaans' maar dat moet je erbij nemen zolang er nog geen Europese equivalente podcasts bestaan. Het voordeel is dat ook de meest dode tijd leerrijk wordt en dat je de ideeën spontaan gaat toepassen als je er maar geregeld naar luistert.

Vandaag moet je de podcasts nog op voorhand vanuit je PC op je MP3 speler overladen, maar binnen enkele jaren zullen de mobiele telefoons (en de roaming kosten) zover zijn dat je de inhoud, waar je bent, kan selecteren en downloaden. Ook videocasts zullen weldra heel gewoon zijn. Hopelijk zullen deze nieuwe tools niet alleen voor tienerplezier maar ook voor opleiding nuttig blijken.

Zie http://www.manager-tools.com/

Guns, Germs, and Steel

2008-02-03T21:19:00.000+01:00

Vuurwapens, Ziektekiemen en Staal zijn volgens de auteur van dit gelijknamig boek de succesfactoren van de 'Europese' civilisatie. Dit boek werd me aanbevolen door een Amerikaanse collega; het probeert een antwoord te geven op de vraag waarom Europa de wereld veroverd heeft en niet andersom. Dat het boek een bestseller geworden is in Amerika is niet verwonderlijk. Het gaat o.a. na waarom de Indianen zo weerloos waren tegenover een handvol Europeanen.

Een merkwaardig verhaal is de confrontatie tussen de Spaanse conquistador Pizarro en Atahuallpa, de koning van de Inca's. Pizarro slaagt erin om met een handvol soldaten een duizendkoppig Incaleger uit te schakelen, Atahuallpa gevangen te nemen en terecht te stellen. De auteur van het boek Jared Diamond stelt vast dat de Spaanse overmacht niet alleen in vuurwapens, ziektekiemen en staal lag maar bv. ook in betere krijgskunde en kennis en bv ook in het bezit van paarden.

Hij stelt dat die voorsprong niet gezocht moet worden in de recente geschiedenis maar in een zeer vroege geschiedenis, zeg maar rond de periode van het onstaan van de landbouw. Hij wijst op het belang van domesticatie van dieren en planten en stelt dat Europa en Azië alleen al met die domesticatie een voorsprong op de rest van de wereld hadden. Interessant is ook zijn studie van de inheemse volkeren in Nieuw Guinea en Australië en de redenen waarom zij gedeeltelijk jagers-verzamelaars gebleven zijn.

Het boek lijkt natuurlijk op een stuk justificatie van de ondergang van de Indianen in Amerika, maar dat is het niet: er wordt geen waarde-oordeel in geveld. Wel kan je de auteur van een soort Hinein-interpretierung verdenken. Zo vind ik de 'geografische' voordelen van Eurazië tegenover Amerika wat ver gezocht. Zeer leerrijk voor mij was het belang van domesticatie van planten en dieren. Alleen al voor deze verfrissende kijk op geschiedenis kan ik dit boek wel aanbevelen.

Parijs

2008-01-16T08:43:00.001+01:00

Mijn kerstessay

2008-01-05T16:41:00.000+01:00

Iedere maatschappij heeft taboes en lijdt aan en onder deze taboes. Dat is de stelling van mijn kerstessay. In de tekst worden voorbeelden van hedendaagse taboes vermeld. Meteen wordt duidelijk hoe je taboes kan opsporen en herkennen. Ik probeer te peilen naar de herkomst van deze taboes en na te gaan wat men kan doen om ze te bestrijden.

Daarmee wil ik niet zeggen dat taboes niet heilzaam kunnen zijn. Wel dat ze beperkt moeten zijn in de tijd, anders creëert men nieuwe problemen die onbespreekbaar, en dus onoplosbaar blijken te zijn.

http://homepages.internet.lu/lahaye/politiek.html
http://homepages.internet.lu/lahaye/taboes.pdf

Frederik

2007-12-28T15:48:00.001+01:00

Beste wensen voor 2008 !

Naar aanleiding van het smogalarm

2007-12-23T16:16:00.000+01:00

Het wordt tijd dat de mens de lange termijn gevolgen van zijn vindingrijkheid ernstig neemt. De wagen was een fantastische uitvinding. De eerste massaproductie van wagens door Ford was een technische prestatie. Maar is het wel wenselijk dat iedere vinding in massaproductie mag gaan? Je ziet nu al dat de politiek onvoldoende greep heeft op de consequenties van een veralgemeend wagengebruik en algemeen, op de consequenties van iedere vorm van massaproductie. Het probleem is de hebzucht of de 'greed' van de mens.

Vergelijk ook met snelle veralgemening van het computergebruik. Dat is een zegen zal u zeggen. Inderdaad, maar er bestaan heelwat misbruiken: virusverspreiding, computerkraken, spionage, spam, pornografie, enz... Men kan opmerken dat alle medailles nu eenmaal een keerzijde hebben en dat men dat moet aanvaarden. Akkoord, maar wat ik wil zeggen is dat men met de huidige, snelle verspreiding van goederen en diensten vaak geen controle meer heeft over de lange termijn consequenties. Neem het voorbeeld spam. Misschien was het mogelijk geweest meer controle over spam te verkrijgen indien men in het ontwerp en verspreiding van smtp e-mail meer rekening gehouden had met dit probleem. Nu lijkt het probleem onbeheersbaar geworden.

Het gevaar bestaat dat de mensheid ooit een fantastische uitvinding doet en controle verliest over een neveneffect van de snelle verspreiding ervan. (Sommige wakkere geesten hebben al gedacht aan de gentechnologie.) Gelukkig zijn er nog science fiction schrijvers die zulke neveneffecten vooraf kunnen bedenken en anticiperen.

Een uitweg uit de "Belgische" crisis ?

2007-11-27T20:42:00.000+01:00

Vroeger was je verstandig als je Belg was en moedig als je Vlaming was. Weldra is het precies omgekeerd; de macht kantelt van België naar Vlaanderen. Met deze crisis is duidelijk geworden dat dit geen strijd is tussen Vlamingen en Walen, noch tussen Nederlandstaligen en Franstaligen. Het is echt een strijd tussen "Vlamingen" en "Belgen", waarbij laatstgenoemden zich luidop afvragen of eerstgenoemden zich van hen zullen afscheiden of niet. De zaken worden daarbij vaak opzettelijk zwart-wit voorgesteld.

In een Brusselse, Europese en internationale context lijkt een volledige afscheiding haalbaar noch wenselijk. Of we het nu fijn vinden of niet, een voor alle partijen eerbaar compromis zal er moeten komen. Ik zie een uitweg in het versoepelen van de taalwetgeving voor Franstaligen in Vlaamse gebieden. De taalwetgeving is te strak en is daarmee aan zijn doel voorbijgeschoten; deze taalwetten waren troostprijzen voor de Vlaamse politici van vorige eeuw. Nu zijn het symbolen waarmee Vlaanderen in de rest van Europa bespot wordt.

Inmiddels zou men moeten inzien dat je Franstaligen geen Nederlands kan leren door ze nederlandstalige formulieren op te sturen. Dat er nu eenmaal Franstaligen in de Brusselse rand wonen, is een demografisch feit dat niet met taalwetgeving kan bestreden worden. Vandaag is de Franse taal geen bedreiging meer voor de Vlaamse identiteit. (Vroeger wel.) Door de taalwetgeving te versoepelen, kan men bijvoorbeeld de gewenste staatshervorming in de wacht slepen.

Een mooi Franstalig gezegde is van toepassing: "Il ne faut pas pousser Bobonne dans les ortilles", waarbij Bobonne hier staat voor het verzwakte België. Als de macht kantelt, getuigt het niet langer van grote moed de verzwakte tegenstander de genadestoot te geven. Met een beetje humor kan en mag België blijven bestaan. Natuurlijk kunnen we ook met humor een andere weg inslaan. Ik ben benieuwd wat het gaat worden, maar hoe dan ook ben ik hoopvol dat we weldra naar het paradijs zullen geleid worden.

Het verkeersprobleem is oplosbaar

2007-11-25T13:28:00.000+01:00

Ik verbaas me er nog iedere dag over hoe lichtzinnig ons verkeersprobleem opgevat wordt. De tol die we dagelijks betalen inzake verkeersdoden, gekwetsten, vertragingen, geluidsoverlast, luchtverontreiniging en uitputting van grondstoffen is nochtans enorm. De problemen worden geaccepteerd omdat ze langzaam gegroeid zijn.

Het verkeersprobleem kan echter met onderzoek en ontwikkeling opgelost worden. Probleem is dat de overheid dit onvoldoende inziet. Op nationaal noch internationaal vlak is er sprake van een coherente aanpak. De budgetten zijn versnipperd over honderden kleine projectjes. Zelfs onze universiteiten zijn nog niet begonnen met de oprichting van faculteiten in verkeerskunde.

Galileo satellietnavigatie kan bijdragen in de oplossing. Vorige week werd in Brussel voor 600 industriëlen de openbare aanbesteding rond Galileo applicaties voorgesteld. In die aanbesteding mag van de 40 Miljoen Euro, voor ongeveer 3 Miljoen Euro aan verkeersproblemen gewerkt worden. De berg had een muis gebaard. Ik beweer niet dat de andere applicaties niet zinvol zijn, maar men spant de kar voor het paard. Zou men niet beter starten met openbare aanbestedingen in verkeerskunde en pas daarna kijken wat Galileo kan bijdragen?

Zie ook mijn artikel "de terreur van het gemotoriseerd verkeer": http://homepages.internet.lu/lahaye/autoterror.pdf